Μονόλογος με το ΕΓΩ - Αδελφέ εαυτέ μου

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί μέρος του έργου Δύναμη της Σκέψης. Πρόκειται για μια εσωτερική αναζήτηση , ένας διάλογος που γίνεται με τον εαυτό μας. 

Περισυλλογή… Διάστημα μικρό , μα αρκετό δια να σκεφτούμε …. , να προβληματιστούμε ….. , σιγή στο χρόνο …. μα εικόνες πολλές στο μυαλό μας , το φως των κεριών, μας μεταφέρει κάπου μακριά σε μέρη άγνωστα . Στο βάθος της συνειδήσεως μας , βαθιά στο εγώ μας ….

Εκεί που ο καθένας μας αναρωτιέται τι είναι το εγώ του, αν και πώς μπορεί να το διακρίνει ….  μονολογεί με τον εαυτό του μέσα στη σιωπή ….

- Αδερφέ εαυτέ μου : εσένα αναζητώ , σε χώρο ιερό.

Αδερφέ εαυτέ μου , εσένα που η μορφή σου μου

είναι άγνωστη , δείξε μου το φως.

- Αδερφέ μου , είμαι εδώ . Αν κοιτάξεις μέσα σου ,

θα με βρεις , θα με αναγνωρίσεις .

- Αδερφέ εαυτέ μου : πώς μπορώ να κοιτάξω μέσα

μου;

- Αδερφέ μου , φυσικά δε θα μπορέσεις με γυμνούς

οφθαλμούς , αλλά με τα μάτια της ψυχής σου. Το

φως είναι μέσα μας βαθιά , και απαιτείται

προσπάθεια δια τούτο . Είναι το πιο δύσκολο

ταξίδι που ακολουθούμε , και καθώς θα λαξεύεις

το λίθο σου , θα νιώθεις το ξημέρωμα μέσα σου να

σε φωτίζει.

- Αδερφέ εαυτέ μου , φαντάζει δύσκολο για μένα ,

καθώς δεν γνωρίζω τον τρόπο . Πώς πρέπει να

εργασθώ δια να λαξεύσω το εγώ μου;

- Αδερφέ μου η θέληση να με βρεις , θα σε

κατευθύνει στο σωστό δρόμο , θα σου μάθει τον

τρόπο . Η φύση , μας έδωσε ζωή , μέσα σ’αυτή θα 

βρεις το μυστικό να με φτάσεις . Παρατήρησε τη

φύση και ψάξε να βρεις το ρόλο σου μέσα σ’αυτήν.

- Αδερφέ εαυτέ μου , σ ευχαριστώ !

Η προσπάθεια μας , είναι αυτή που μας οδηγεί μέσα

από το χρόνο στο εγώ!

- Αδερφέ εαυτέ μου , νομίζω πως αρχίζω να σε

διακρίνω .

- Αδερφέ μου , όταν θα αρχίσεις να αναγνωρίζεσαι

στα μάτια των άλλων , τότε η προσπάθεια σου να

με διακρίνεις , θα σε οδηγεί στην αλήθεια!

- Αδερφέ εαυτέ μου , πριν γίνουμε ένα , πριν νικήσω

τα πάθη και το φόβο , ας διώξουμε το σκοτάδι .

- Αδερφέ μου , καλώς ήρθες στο εγώ! Η θέληση να

με βρεις , σε οδήγησε εδώ, όμως η πορεία προς το

φως δεν τελειώνει . Η απόσταση που μας χωρίζει

από αυτό πάντα θα υπάρχει ,για να μας κάνει να

προσπαθούμε , να βελτιωνόμαστε.

Κείμενο: Νίκων Μάρρας

Διερευνώντας τους παράγοντες ίδρυσης της Φιλικής Εταιρείας στα νησιά του Ιονίου!

Ένα από τα πλέον καίρια ερωτήματα, που πρέπει να τεθούν κατά τη διαδικασία διερεύνησης των παραγόντων που συνέβαλαν στην ίδρυση και τη λειτουργία της Φιλικής Εταιρείας, είναι εάν τα πρόσωπα, που αναμίχθηκαν σε αυτές, ενέργησαν μεμονωμένα και από προσωπικούς λόγους ή από εταιριστικό καθήκον, οργανωμένα σε εταιρείες (μυστικές και φανερές, συλλόγους ή και απλές ομάδες. Πιο συγκεκριμένα: συμμετείχαν ως πρόσωπα που συνδύασαν την τεκτονική με την εταιριστική ιδιότητα ή ως μέλη των Ελευθεροτεκτονικών Στοών, που λειτουργούσαν τότε υπό την «Γαληνοτάτη Μεγάλη Ανατολή της Ελλάδος εν Ανατολή Κερκύρας» (1812), με κύριο συντελεστή στη λήψη των αποφάσεων τον Zακύνθιο Διονύσιο κόμη δε Ρώμα, πρώην πρύτανη Κερκύρας και γερουσιαστή της Επτανήσου Γερουσίας, που αργότερα εξελίχθηκε σε απόλυτο χειριστή των πραγμάτων της Φιλικής και του επαναστατικού Αγώνα στη Δυτική Ελλάδα.(1)
Σύμφωνα με τις κρατούσες απόψεις, ο Διαφωτισμός είναι ο κύριος δημιουργικός παράγων των επαναστατικών γεγονότων, καθώς, μεταξύ των άλλων, του χρεώνονται Επαναστάσεις, όπως η Αμερικανική (1776), η Γαλλική (1789) και η Ελληνική (1821), τα πολιτικά κείμενα των οποίων είναι σαφώς διατυπωμένα, σύμφωνα με τα δικά του ιδεολογικά πλαίσια. (2)
Ειδικότερα για την Ελληνική Επανάσταση (1821), γίνεται αναφορά και σε συγκεκριμένη εκδήλωσή του που ονομάζεται «Ελληνικός Διαφωτισμός», ο οποίος προσαρμόζει τις αρχικές ιδέες στις ανάγκες του υπόδουλου ελληνικού έθνους. Αυτό το «ιδεολογικό, φιλολογικό, γλωσσικό και φιλοσοφικό ρεύμα» εμφανίστηκε όπου υπήρξε οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των Ελλήνων, με αποτέλεσμα τα μέλη συγκεκριμένων κοινωνιών, όχι υποχρεωτικά εντός του ελληνικού χώρου, ως φορείς εκπαιδευτικής ανανέωσης, να επιδιώξουν σε πρώτη φάση την ανάπτυξη της ελληνικής παιδείας και, στη συνέχεια, την επαφή με το ευρωπαϊκό πνεύμα, μέσω των κειμένων (πρωτότυπων ή σε μετάφραση). Με αυτό τον τρόπο, αρκετά ενωρίς μεταφράστηκαν στα ελληνικά έργα των διαφωτιστών, ενώ προς τα μέσα της περιόδου εκδόθηκαν και πρωτότυπα έργα Ελλήνων (και η επτανησιακή συμβολή εδώ είναι αξιοσημείωτη, καθώς συμπεριλαμβάνονται τα έργα του Ευγένιου Βούλγαρι και του Νικηφόρου Θεοτόκη). (3)
Ο Ελληνικός Διαφωτισμός, ακολουθώντας τα πρότυπά του, επεδίωξε τη γενική εκπαίδευση και την απαλλαγή από τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες και εναντιώθηκε στο πολιτικό, κοινωνικό και θρησκευτικό κατεστημένο της εποχής του. Παρουσίασε, όμως, σημαντικές διαφορές από αυτά. Ως ιδεολογικό ρεύμα το κύριο αίτημά του, η Παιδεία, είχε ως αποκλειστικό σκοπό την απελευθέρωση του Έθνους και από τα συστατικά του, η εναντίωση στο κατεστημένο της εκκλησίας έφθανε σε πολύ χλιαρές αντικληρικές απόψεις και, σε καμία περίπτωση, στην αθεΐα. (Η επτανησιακή συμβολή σημειώνεται και εδώ με την προϋπόθεση ο ανώνυμος συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας, ήτοι «του Λόγου περί Ελευθερίας», να είναι ο Κερκυραίος Ιωάννης Πασχάλης - Δονάς). (4)
Με το τέλος της Βενετικής διοίκησης και την εγκατάσταση επαναστατικών δημαρχείων (1797) από τα Γαλλικά δημοκρατικά στρατεύματα, που με τα χρώματα της Κισαλπινικής δημοκρατίας κατέλαβαν τα νησιά του Ιονίου και τις βενετικές κτήσεις στην ΄Ηπειρο (το Βουθρωτό, την Πάργα, τη Βόνιτσα, την Πρέβεζα), εισέρρευσαν στην περιοχή τα κηρύγματα της Γαλλικής Επανάστασης. Σύντομα, διάφορα σωματεία Ιακωβίνων ανέλαβαν την πολιτική και κοινωνική διαπαιδαγώγηση του πληθυσμού, ενώ στο κρατικό τυπογραφείο, που εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα, τυπώθηκαν μεταξύ των άλλων επαναστατικών προκηρύξεων και ελληνικά επαναστατικά φυλλάδια, τα οποία μαζί με τις εκδόσεις του Κοραή, έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην αφύπνιση και την τόνωση του πατριωτισμού του ελληνικού πληθυσμού της περιοχής. Τα φυλλάδια αυτά ήταν:
α. Ο ΘΟΥΡΙΟΣ ΤΟΥ ΡΗΓΑ (Ως πότε παλικάρια), δίφυλλο τετρασέλιδο εις 4ο σχήμα.
β. Ο ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΤΟΥ ΡΗΓΑ (Όλα τα έθνη πολεμούν), εξάφυλλο -δωδεκασέλιδο εις 8ο σχήμα.
γ. Ο ΥΜΝΟΣ στον ΜΠΟΝΑΠΑΡΤΕ του Χριστόφορου Περραιβού (Τι θάμβος κι άμετρος χαρά), δίφυλλο –τετρασέλιδο εις 8ο σχήμα.
Ειδικότερα, στην Κέρκυρα, που εγκαταστάθηκε η επαρχιακή επαναστατική διοίκηση, ως ιακωβινικά σωματεία αναφέρονται η «Πατριωτική Εταιρία Δημόσιας Μόρφωσης» και η «Συνταγματική Λέσχη», των οποίων, εκτός της πολιτικής κριτικής και της πνευματικής αντίδρασης, παράλληλο έργο υπήρξε η αφύπνιση της εθνικής συνείδησης και η γέννηση των πρώτων ελπίδων για την εθνική αποκατάσταση του ελληνικού πληθυσμού. Είναι χαρακτηριστική η αιτιολογία που προέβαλε το κομιτάτο της κοινής σωτηρίας για την ίδρυση της Πατριωτικής Εταιρείας (Πρακτικό Προσωρινού Δημαρχείου, 28 Σεπτεμβρίου 1797) «… Ο λαός μπορεί να ονομαστεί ελεύθερος τότε μόνον όταν διαπαιδαγωγηθεί, όταν απελευθερωθεί από τις αλυσίδες των προλήψεων και προχωρήσει στο δρόμο της Αρετής …».
Από τα μέλη αυτών των λεσχών κάποια (Π. Α. Βονδιώλης, Σπυρίδων Γεώργιος κόμης Θεοτόκης, Π. Ν. Κουαρτάνος, Νικόλαος Μπαρμπάτης, Νικόλαος Λοβέρδος, Δημήτριος Αρλιώτης, Δημήτριος Δελβινιώτης, Ιωάννης Βαπτιστής κόμης Θεοτόκης) δραστηριοποιήθηκαν πολιτικά σε όλο το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα.
Στην αφύπνιση της εθνικής συνείδησης συνέβαλε σημαντικά και η κατάταξη Ελλήνων εθελοντών σε γαλλικές στρατιωτικές μονάδες, όπως των «Ελαφρών κυνηγών της Ανατολής» του Νικόλαου Παπάζογλου και τα συντάγματα των Πελοποννησίων, των Ακαρνάνων, των Χειμαριωτών και των Σουλιωτών.
Τους Γάλλους δημοκρατικούς διαδέχθηκε κοινή ρωσο – τουρκική διοίκηση, η οποία στις 9/21 Μαρτίου 1800 αναγνώρισε τα νησιά του Ιονίου και τις βενετικές κτήσεις ως ομοσπονδιακή δημοκρατία με την ονομασία «Δημοκρατία των Επτά Ενωμένων Νησιών» (Επτάνησος Πολιτεία και Repubblica Settinsulare) με σύνταγμα, σημαία, στρατό και διπλωματική εκπροσώπηση. Η Επτάνησος Πολιτεία, το πρώτο κράτος Ελλήνων στον εθνικό χώρο, έκανε ευρύτατη χρήση του όρου «Γένος» για τον προσδιορισμό υπηρεσιών και ιδρυμάτων της, όπως «Βιβλιοθήκη του Γένους» και «Τυπογραφία του Γένους» και αναπτέρωσε τις ελπίδες του Πανελληνίου για εθνική αποκατάσταση.
Παράλληλα, συνέβησαν δυο μεγάλης πολιτικής σημασίας γεγονότα:
Πρώτο: Στην προσπάθεια των εκπροσώπων του παλαιού (αριστοκρατικού) καθεστώτος να επιβληθούν πλήρως, αντέδρασαν στην Κέρκυρα τα εκπαιδευμένα, πλέον, ενεργά πολιτικά στοιχεία και συγκρότησαν πολιτικό μόρφωμα με τη συμμετοχή των παραγωγικών τάξεων που αυτοπροσδιορίσθηκε ως «΄Εντιμη Αντιπροσωπεία» (Οnoranda Deputazione). Αυτή σε μια προσπάθεια ουσιαστικής παρέμβασης στα πολιτικά δρώμενα, ψήφισε το δικό της καταστατικό χάρτη με τον τίτλο «Έκθεσις συστατική γιναμένη από τη Δεπουτατζιόν της Χώρας, Μπόργκων και Ξεχώρου της νήσου των Κορυφών, τας 21 Οκτωβρίου 1801», που, παρά τις νομοτεχνικές ατέλειές του, αποτελεί ένα σημαντικότατο πολιτικό κείμενο του νέου ελληνισμού.
Δεύτερο: Μια συμπαγής αν και ευρύτατη πολιτική ομάδα, που επιθυμούσε την πλήρη αποκατάσταση του ελληνικού χαρακτήρα της Πολιτείας, υπό τους δυο αιρετούς ηγεμόνες του Κράτους και Προέδρους της Επτανήσου Γερουσίας, τον Κερκυραίο Σπυρίδωνα – Γεώργιο κόμη Θεοτόκη και τον Ζακύνθιο Αντώνιο κόμη Κομούτο, και υπό την καθοδήγηση του γραμματέα της επικράτειας Ιωάννη κόμη Καποδίστρια, προώθησε νομοθετικές ρυθμίσεις για την ελληνική γλώσσα και την ελληνική εκπαίδευση. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα λόγου του Σπυρίδωνα -Γεώργιου κόμη Θεοτόκη (14/26 Οκτωβρίου 1803 «…Το Έθνος μας που αναγεννήθηκε απόκτησε όνομα ελληνικό, πατρίδα ελληνική και ελευθερία ελληνική …».
Όταν έναν ακριβώς μήνα μετά τη συνθήκη του Τίλσιτ (7 Ιουλίου1807νη), επανήλθαν τα ναπολεόντεια αυτοκρατορικά στρατεύματα στην περιοχή και προσάρτησαν τα νησιά στη γαλλική επικράτεια, βρήκαν μια άλλη κοινωνία από εκείνη που είχαν βρει τα στρατεύματα της Δημοκρατίας το 1797, τότε που ο φιλόλογος Αρνώ έγραφε στον στρατηγό Βοναπάρτη σχετικά με τη μορφή της πρώτης επαναστατικής προκηρύξεως προς τους Ιονίους: «…Επεδίωξα να συνδυάσω μια κάποια ανωτερότητα με πολύ απλότητα. Οι Έλληνες με τους οποίους θα έχωμε να κάμωμε δεν είναι ούτε ούτε Ευριπίδες ούτε Πλάτωνες. Αντίθετα, λένε ότι είναι πολύ απλοί..»
Στη διεθνή βιβλιογραφία αναφέρεται ότι μεταξύ των χώρων ανάπτυξης των ιδεών του Διαφωτισμού και εξ αυτού των επαναστάσεων υπήρξαν και οι Μυστικές Εταιρείες. Εύλογο, λοιπόν, είναι το ερώτημα εάν ο Ελεύθερος Τεκτονισμός συνέβαλε στη γέννηση και την ανάπτυξη της Φιλικής Εταιρείας γενικότερα και στον Ιόνιο χώρο ειδικότερα.
Κατά τον Απόστολο Βακαλόπουλο «…κατά τις αρχές του 19ου αιώνα, οι μυστικές εταιρείες είναι το μόνο καταφύγιο των φιλελεύθερων ιδεών. Πολλές μάλιστα από αυτές γεννήθηκαν μέσα στους κόλπους του μασονισμού . Γι’ αυτό, πρέπει να ερευνηθούν συστηματικά οι σχέσεις των προεπαναστατικών ελληνικών μυστικών εταιρειών και προ πάντων της Φιλικής, με τον τεκτονισμό…».(6)
Επίσης, ο Γιάννης Κορδάτος γράφει για τον Ρήγα Φεραίο « …αν δεν περνούσε από το σχολείο του μασονισμού και του καρμποναρισμού, δε θα μπορούσε να’ ναι μπασμένος στο συνωμοτικό πνεύμα της τοτινής εποχής και να δράσει όπως έδρασε…». (7)
Όμως, καθώς, σύμφωνα με περιγραφή μέλους του, ο τεκτονισμός είναι ένα «ιδιότυπο σύστημα ηθικής»,το οποίο «χρησιμοποιεί αλληγορίες και σύμβολα παρμένα από τις συντεχνίες των οικοδόμων των Μέσων Χρόνων, εντελώς ξένο προς τις πολιτικές και θρησκευτικές διενέξεις, φθάνει μάλιστα στο να απαγορεύει ακόμα και τις σχετικές συζητήσεις μέσα στις Στοές». (8)
Και καθώς, επίσης, η Στοά περιγράφεται από Βρετανό συγγραφέα της περιόδου 1800 – 1821 ως «…μια ειρηνική λέσχη κοινωνικότητας, μια ήσυχη γωνιά στην οποία καταφεύγουν τα πιο αξιοσέβαστα μέλη της κοινωνίας για να απολαύσουν μια ευχάρι στη χαλάρωση από το μόχθο της ημέρας …». (9)
Το υποχρεωτικό ερώτημα είναι πόσο ευσταθούν οι απόψεις τεκτόνων και εναντίων, όπως του αβά Μπαρουέλ, που υποστηρίζουν ότι ο τεκτονισμός υπήρξε « …Ο μέγας σκηνοθέτης όλων των εθνικών και κοινωνικών επαναστάσεων στα 50 χρόνια μεταξύ του 18ου και του 19ου αιώνα, γιατί είχε πάντα σκοπό την ανατροπή παντός βωμού και παντός θρόνου…». (10)
Για να μη μακρηγορούμε, η κρατούσα επιστημονική άποψη γύρω από τον πόλεμο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, τη Γαλλική και την Ελληνική Επανάσταση είναι ότι «…Ο τεκτονισμός ως οργάνωση ήταν τελείως αμέτοχος και σε αυτές και σε οποιαδήποτε άλλη επανάσταση ή και κίνηση πολιτικής χροιάς (…) όμως ο Τέκτων έχει όχι μόνο το δικαίωμα αλλά και καθήκον να μετέχει της πολιτικής, υπό την προϋπόθεση όταν προσέρχεται στη Στοά (…..) να αφήνει έξω από τη θύρα της τα ατομικά του αξιώματα και τις ατομικές του απόψεις και απασχολήσεις …». (11)
Είναι αποδεδειγμένο ότι οι Στοές για λόγους ιδεολογίας αλλά και δεοντολογίας απείχαν από παρόμοιες ενέργειες, άλλωστε «… κάθε φορά που οι Τέκτονες έκριναν ότι για μια συγκεκριμένη δράση τους ως άτομα χρειαζόταν μια οργανωτική δομή κατέφευγαν στη σύσταση κάποιας εξωτεκτονικής οργάνωσης…» και στους μηχανισμούς της εξακτίνωσης. Σαφές παράδειγμα, κατά τον Χ .Α. Ριζόπουλο, είναι η οργάνωση της Βοστώνης «Τέκνα της Ελευθερίας», τα μέλη της οποίας πραγματοποίησαν το περίφημο «Πάρτι του Τσαγιού», στις 16 Δεκ 1773, η οποία συνεδρίαζε στην ίδια ταβέρνα («Ο πράσινος Δράκος και τα οικόσημα του Τεκτονισμού») με τη Στοά του Αγίου Ανδρέα.
Ειδικότερα για τη Φιλική, σημειώνουμε ότι στα απομνημονεύματά του ο Εμμανουήλ Ξάνθος περιγράφει ακριβώς τα γεγονότα που τον οδήγησαν στην ίδρυσή της, λέγοντας ότι κατά τη μύησή του σε τέκτονα συνέλαβε την ιδέα της ιδρύσεως μιας επαναστατικής εταιρείας κατά τον τύπο των τεκτονικών στοών: «…Μεταβάς ακολούθως εις την Αγίαν Μαύραν, διά παρακινήσεως φίλου του τινός Παναγιωτάκη Καραγιάννη, εισήχθη εις την εταιρείαν των ελευθέρων Κτίστων (μασόνων) ων δε ιδεών ελευθέρων και πνέων πάντοτε μίσος κατά της τουρκικής τυραννίας συνέλαβε αμέσως την ιδέαν ότι εδύνατο να ενεργηθή μια μυστική εταιρεία κατά τους κανόνας ταύτης των ελευθέρων κτίστων, βάσιν έχουσα την ένωσιν όλων των εν Ελλάδι και εις άλλα μέρη ευρισκομένων διαφόρων καπιτάνων αρματολών και άλλων επισήμων πάσης τάξεως ομογενών, δια να ενεργήσωσιν, ευκαιρίας δοθείσης την απελευθέρωσιν της Πατρίδος…». Το απόσπασμα των απομνημονευμάτων απαντά στο κύριο ερώτημα εάν η Φιλική ιδρύθηκε από κάποιους τέκτονες ή κάποια συγκεκριμένη Τεκτονική Στοά.
Η Φιλική Εταιρεία (1814) υπήρξε μια από τις πολλές μυστικές επαναστατικές εταιρείες που παρουσιάστηκαν το πρώτο τέταρτο του 19ου αιώνα στην Ευρώπη, όπως οι Καρμπονάροι, οι Δεκεμβριστές, οι «Καλοί Εξάδελφοι», τα μέλη του «Δεσμού της Αρετής», με πολύπλοκες ιεροτελεστίες που θύμιζαν πολύ τον τεκτονισμό. Πριν από τη Φιλική Εταιρία υπήρξαν άλλες ελληνικές μυστικές εταιρείες, όπως το «Ελληνόγλωσσον Ξενοδοχείον», που ιδρύθηκε στο Παρίσι το 1809, με σκοπό την φροντίδα των αναγκών των Ελλήνων της Γαλλίας, αλλά με δομές εσωτερικού τάγματος. Τα μέλη της εταιρείας φορούσαν δαχτυλίδι που είχε ως σήμα δυο ενωμένα χέρια που περιβάλλονταν κυκλικά από τα γράμματα ΦΕΔΑ «Φιλίας Eλληνικής Δεσμός Άλυτος». Μέλος της υπήρξε ο άλλος ιδρυτής της Φιλικής Αθανάσιος Τσακάλωφ. Άλλες εταιρείες που χρησιμοποιήθηκαν για την συγκάλυψη συνωμοτικών ενεργειών ήταν η υπό βρετανικό έλεγχο «Φιλόμουσος Εταιρεία των Αθηνών»(1813), που σκοπό είχε την προστασία των αρχαιοτήτων και την οργάνωση σχολείου στην Αθήνα και το ρωσικό αντίβαρό της η «Εταιρεία των Φίλων των Μουσών» που ίδρυσε ο Καποδίστριας στη Βιέννη (1814), με σκοπό τη συλλογή χρημάτων για την ενίσχυση Ελλήνων που θα φοιτούσαν σε ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Επίσης, το επιστημονικό σωματείο επιμόρφωσης «Ιονική Ακαδημία» που ίδρυσαν οι Αυτοκρατορικοί Γάλλοι (1808) στην Κέρκυρα και το βρετανικό αντίστοιχό του στη Ζάκυνθο (1811). Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της συμμετοχής των Ελλήνων στις διάφορες εταιρείες ολόκληρο τον 19ο αιώνα δίδεται το παράδειγμα του Φιλικού και αγωνιστή της Επανάστασης Παναγιώτη Καλέβρα, ο οποίος στα απομνημονεύματά του αναφέρεται στη συμμετοχή του σε διάφορες μυστικές επαναστατικές εταιρείες πριν και μετά τη Φιλική.(12)
Από τις υπάρχουσες πηγές γνωρίζουμε τη διαδρομή των μυήσεων στη Φιλική στα νησιά του Ιονίου ως εξής:
Ο Παναγιώτης Χιώτης γράφει στην «Ιστορία του Ιονίου Κράτους» (13) «… ο Ρώμας κατήχησε τον Μαρίνον Μεταξάν εις Κεφαλληνίαν, όστις πρώτος διέδωκε το μυστήριον εκεί (….). Ακολούθως μετεδόθη και εις τους προύχοντας εν Κερκύρα και εξαιρέτως προς τον Κωνσταντίνον Γεροστάθην και Ιωάννην Κεφαλά, Καποδίστριαν Αυγουστίνον και Βιάρον και Αρλιώτην…» και αλλού ότι «οι κατά τόπους υποληπτικωτέροι» υπήρξαν «… εν Επτανήσω τοιούτοι οι κόμης Βιάρος Καποδίστριας και Κωνσταντίνος Γεροστάθης εν Κερκύρα, Γεώργιος Λουρόπουλος εν Παξοίς, κόμης Διονύσιος δε Ρώμας και κόμης Αναστάσιος Φλαμπουριάρης εν Ζακύνθω ….». Σημειώνεται ότι από όλους αυτούς μόνο του Λουρόπουλου δεν έχει εξακριβωθεί η τεκτονική ιδιότητα. (14)
Από τα αρχεία Ρώμα, Στεφάνου, Δραγώνα, Καρβελλά, που χρησιμοποιεί ο Χιώτης, γνωρίζουμε ότι εκτός της Ζακύνθου και στην Κέρκυρα λειτουργούσε τουλάχιστον από το 1817, περίοδο αυστηρότατης αστυνόμευσης του Ιονίου Κράτους από τα όργανα του προτεκτοράτου, επιτροπή της Φιλικής, στην οποία μετείχαν άτομα από το συγγενικό και το φιλικό περιβάλλον του Υπουργού Εξωτερικών του Τσάρου, στην πλειοψηφία τους, εξακριβωμένα μέλη τεκτονικών στοών. Βέβαια, αναπάντητο παραμένει το ερώτημα (μετά την καταστροφή των Καποδιστριακών αρχείων το 1943) εάν όλοι αυτοί ενέργησαν οργανωμένοι και χωρίς τουλάχιστον την ενημέρωσή του. Πάντως, ο Καποδίστριας ενημερώθηκε στην Πετρούπολη για την ύπαρξη της Φιλικής, τουλάχιστον από δυο πηγές. Τέλη του 1818 από τον Ιθακήσιο (με συγγενείς στην Κέρκυρα) Νικόλαο Γαλάτη, τον οποίο και απέπεμψε σκαιότατα, (ο Γαλάτης εκτελέσθηκε τον επόμενο χρόνο στην Ερμιόνη από τον Δημητρόπουλο και τον Τσακάλωφ), και σε δυο μυστικές συναντήσεις Ιανουάριο – Φεβρουάριο 1820) από τον Ξάνθο.
Ο Χιώτης και πάλι μας πληροφορεί για την ανάπτυξη της Φιλικής στα άλλα νησιά του Ιονίου: «…Το 1817 ο Ιωάννης Ζαπραλής εμύησε τον τραγωδό Ιωάννη Ζαμπέλη… αναγορεύσας αυτόν ιερέα (…). ενώ δε εσκέπτετο ο Ζαμπέλης πώς να διαδώση το μυστήριον εις τους συμπολίτας αυτού και μάλιστα προς πολλούς των εν Λευκάδι και Ιθάκη καταδιωχθέντων υπό του Αλή πασά Ακαρνάνων και Αιτωλών, απροσδοκήτως παρουσιάζεται προς αυτόν ο συμπολίτης αυτού Άγγελος Σούνδιας με οδηγίες της εν Κερκύρα Εφορίας των Φιλικών. Αμφότεροι δε συνεννοηθέντες μυσταγωγούσι τους θερμοτέρους και πιστοτέρους συμπολίτας και πολλούς των προσφύγων. Συνιστώνται αυτοί εις επιτροπήν και συγκοινωνούσι μετά των άλλων επιτροπών Κερκύρας, Κεφαλληνίας και Ζακύνθου (1818) (…) Μετ’ ολίγον διαβαίνει εις Επτάνησον ο Αριστείδης Παπάς, απόστολος των Φιλικών. Ούτος φέρει μαζύ του εγκύκλιον του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄, προτρεπτικήν προς τους Ορθοδόξους και Επτανησίους, όπως συνεισφέρωσιν προς σύστασιν σχολείου κεντρικού εν Πελοποννήσω (… )επί σκοπώ να συνάγωνται χρήματα προς παρασκευήν του Αγώνος. Έφερε δε ο Αριστείδης μεθ’ εαυτού και τον οργανισμόν του σχολείου (…). Ο Αριστείδης διοργάνισε τας Εφορίας εν Ζακύνθω, Κεφαλληνία, Λευκάδι , Παξοίς και Κερκύρα. Υπέγραψε πολλά εφοδιαστικά προς κατηχητά, εξηγήθη πλατύτερον προς τους εταίρους περί αρχής και σκοπού της εταιρίας, και τέθηκε τους εφόρους εις αλληλογραφίαν μετά των εφοριών Πελοποννήσου, Κωνσταντινουπόλεως και Ιασίου….(1819)». (15)
Ο Χιώτης αναφέρεται επίσης σε περιστατικά με τον Ρώμα, τον Κολοκοτρώνη, τον Βιάρο και τον Ιωάννη Καποδίστρια αλλά και άλλους, κατά τα οποία, για να σωθεί το μυστικό της Φιλικής από έρευνες των αστυνομικών αρχών, παρουσιάστηκε στους τέκτονες αστυνομικούς που ενεργούσαν την έρευνα ή στους υπαλλήλους που την διέταζαν ως ανάγκη διαφύλαξης των τεκτονικών μυστικών. (16)
Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι κατά τη διαδικασία ίδρυσης και εγκατάστασης Εφορειών της Φιλικής Εταιρείας στα νησιά του Ιονίου Πελάγους, χρησιμοποιήθηκαν κυρίως πρόσωπα, τα οποία ανήκαν σε Τεκτονικές Στοές και από αυτή την ιδιότητά τους ήταν σε θέση να διαχειριστούν με μεγαλύτερη ευκολία τις καταστάσεις που απαιτούσε η (αποικιακού χαρακτήρα) ασφυχτική διοίκηση του προτεκτοράτου. Χάρις στην «πρωτομόλυνση» που είχαν υποστεί στο συνωμοτικό πνεύμα ως μέλη των Στοών, μπορούσαν καλλίτερα να ανταποκριθούν στα συνωμοτικά καθήκοντα που απαιτούσε μια μυστική επαναστατική οργάνωση όπως η Φιλική Εταιρεία.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Βιβλιογραφία κατ’ επιλογήν Beaton R. Εισαγωγή στη Νεότερη Ελληνική Λογοτεχνία, Νεφέλη, Αθήνα, 1996. Δημαράς Κ.Θ Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ερμής, Αθήνα, 2002. Hobsbawm E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων, 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2000. Κιτρομηλίδης Π. Μ. Νεοελληνικός Διαφωτισμός, ΜΙΕΤ, Αθήνα, 1996, του ιδίου, «Γλωσσικός αρχαϊσμός και φιλοσοφική ανανέωση», Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας, επιμ. Μ.Ζ. Κοπιδάκης, ΕΛΙΑ, Αθήνα, 2000. Πατηνιώτης Μ. Απόπειρες διαμόρφωσης επιστημονικού λόγου στον ελληνικό χώρο του 18ου αιώνα. Αρχές της φυσικής φιλοσοφίας στο έργο του Ευγένιου Βούλγαρη και του Νικηφόρου Θεοτόκη, Διδακτορική διατριβή, Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών και της Τεχνολογίας, Αθήνα, 2001. Μουρούτη – Γκενάκου Ζ. Ο Νικηφόρος Θεοτόκης (1731-1800) και η συμβολή αυτού εις την παιδείαν του γένους, Βιβλιοθήκη Σοφίας Ν. Σαριπόλου, Αθήνα, 1979. Batalden, S. K. Catherine II’s Greek Prelate Eugenios Voulgaris in Russia, 1771-1806, New York: Columbia University Press, 1982.
2. Τον όρο «διαφωτισμός» εννοούμε το πνευματικό κίνημα, που εκδηλώθηκε αρχικά στη Γαλλία και, στη συνέχεια, στην υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική από τα τέλη του 17ου αιώνα και είχε ως κύριους στόχους τη λύτρωση του ανθρώπινου πνεύματος από τις προλήψεις, τις δεισιδαιμονίες, την αυθεντία του κράτους και της εκκλησίας και την επικράτηση του ορθού λόγου, της πνευματικής ελευθερίας, της ανεξιθρησκίας και του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Οι «εγκυκλοπαιδιστές», κυρίως, οι Ντενί Ντιντερό (Dennis Diderot) και Ζαν ντε Ροντ ντ’ Αλαμπέρ (Jean de Ront d’Alembert ) συγκρότησαν το ιδεολογικό υπόβαθρο του Διαφωτισμού στην Εγκυκλοπαίδεια που εξέδωσαν το 1751 (Εγκυκλοπαίδεια ή Λεξικόν αλφαβητικά ταξινομημένων των τεχνών και των επαγγελμάτων - Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des arts et métiers), ενώ, παράλληλα, εκφραστές του Διαφωτισμού θεωρούνται οι Βολταίρος, Μοντεσκιέ και Ζαν Ζακ Ρουσσώ που διατύπωσε τη θεωρία του Κοινωνικού Συμβολαίου (1762).
3. Ως Ελληνικός Διαφωτισμός (1750 -1821) αναφέρεται το ιδεολογικό, φιλολογικό, γλωσσικό και φιλοσοφικό ρεύμα που επιχείρησε να μεταφέρει τις ιδέες και τις αξίες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού στους Έλληνες. Τους κύριους φορείς του νεοελληνικού διαφωτισμού απετέλεσαν οι Έλληνες που ζούσαν ή σπούδαζαν στην Δύση. Αυτοί παρακολούθησαν όλες τις αλλαγές που γίνηκαν στη σκέψη, τις ανακαλύψεις και τις ιδεολογικές αρχές πάνω στις οποίες πραγματοποιήθηκε η Γαλλική Επανάσταση, η οποία και δάνεισε αρχές στον ελληνικό διαφωτισμό. Καθώς σε αυτή την περίοδο δεν υπήρξε κοινωνική αντιστοίχηση των ευρωπαϊκών κοινωνιών με την υπό Οθωμανική διοίκηση ελληνική κοινωνία (η δημιουργός Αστική Τάξη υπήρχε μόνο στις υπό Βενετική Διοίκηση «υπερπόντιες επαρχίες»), το φαινόμενο εξ αρχής είχε διαφορετική ένταση στις εκδηλώσεις ανάλογα με τις πολιτικές συνθήκες του τόπου διαμονής εκείνων που το υποδέχθηκαν: Άλλοι ήταν υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ή της Βενετικής Δημοκρατίας και άλλοι υπήκοοι ή πάροικοι των Ευρωπαϊκών Αυτοκρατοριών ή των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών, όπου μετά τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, το 1774, η εξουσία είχε ανατεθεί σε Φαναριώτες Έλληνες, ηγεμόνες.
4. Συνηθίζεται στους εκπροσώπους του ελληνικού διαφωτισμού να απονέμεται ο τίτλος του «Δασκάλου του Γένους», καθώς όμως ο όρος έχει καθ’ υπερβολήν χρησιμοποιηθεί ας σημειώσουμε ότι σημαντικοί εκπρόσωποί του υπήρξαν μεταξύ άλλων οι Μεθόδιος Ανθρακίτης 1660 – 1736, Ευγένιος Βούλγαρις 1716 – 1806, Ιώσηπος Μοισιόδαξ 1730 – 1800, Δημήτριος Καταρτζής – Φωτιάδης 1730 – 1800, Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος (1757 – 1798), Αδαμάντιος Κοραής 1748 – 1833, Νικηφόρος Θεοτόκης (1731 – 1800), Άνθιμος Γαζής (1758 – 1828), Δανιήλ Φιλιππίδης, Γρηγόριος Κωνσταντάς, Νεόφυτος Δούκας, Κωνσταντίνος Οικονόμος, Κωνσταντίνος Βαρδαλάχος, Θεόφιλος Καΐρης και άλλοι.
6. Βακαλόπουλος Α.Ε. «Συμβολή στην Ιστορία και οργάνωση της Φιλικής Εταιρείας». Ελληνικά 12 (1951) σ. 65 – 78. Ριζόπουλος Χ.Α. Οι τέκτονες του 1821, διαφρόντιση Α.Χ. Ριζόπουλος, «Έρμα», Αθήνα (1993 α) σ. 19.
7. Κορδάτος Γ. Ρήγας Φεραίος και βαλκανική Ομοσπονδία, Αθήνα, χχ, σ 117 – 118.
8. The constitutions of the Free – Masons, containing the History, Charges, Regulations etc of the most Ancient and Right Worshipful Fraternity σ. 50 .
9. William Preston Esq. Illustrations of Masony, Λονδίνο, 1821 ( 13th edition) σ. 201 και Ριζόπουλος Χ.Α. Οι τέκτονες του 1821 ο.π. Alec Μellor, Les Mythes maconiques (Le mythe des Lumieres) σ. 125 André Bouton Les Franc – Macons manceaux et la Révolution Francaise 1741 – 1815 σ. 249. Ριζόπουλος ΑΧ, οπ σ. 16 – 17 και σημ. 4.
10. Abbé Augustin Barruel Memoires pour server á l’ Histoire du Jacobinisme. Ριζόπουλος Α.Χ., Οι τέκτονες οπ σ. 15 – 16.
11. Ριζόπουλος Α.Χ. Οι τέκτονες οπ σ. 15 – 16. Πρβλ γενικότερα τις αξιοπρόσεχτες απόψεις των Χ.Α. Ριζόπουλου και Α.Χ. Ριζόπουλου, οι Τέκτονες, οπ passim.
12. Το 1856 κυκλοφόρησε στην Αθήνα το βιβλίο «Επιστολαί ή τα κατά την Επανάστασιν της Ελλάδος και τα προ αυτής συμβάντα, ανέκδοτα πολιτικά και θρησκευτικά μυστικοσυμβούλια. Ήτοι Εταιρείαι της Aσίας και της Eυρώπης ως προς την Ελλάδα και της Ελλάδος ως προς εαυτήν. Σύγγραμμα λίαν περίεργον υπό Παναγιώτου Καλέβρα Ιερολοχίτου, πρώην ειρηνοδίκου Αθηνών, Λοχαγού της Βασιλικής Φάλαγγος και Αποστόλου της Εταιρείας του Φοίνικος και των Φιλικών. Μέλους δ’ επίσης των Εταιρειών της Αθηνάς, του Λέοντος, του Ροπάλου του Ηρακλέους, του Γεροπυριοβόλου του Ολύμπου, των Φιλορθοδόξων, της Μεγάλης Ιδέας και της Φιλαδελφότητος εν Αθήναις… 1856. Πρόκειται για απομνημονεύματα, υπό τύπον 36 επιστολών, του λογίου εμπόρου Φιλικού και Αγωνιστή της Επαναστάσεως Παναγιώτη Καλέβρα, ο οποίος αναφέρεται στη συμμετοχή του σε διάφορες μυστικές εταιρείες από το 1812 και μετά. Στην πρώτη επιστολή (5 Οκτ. 1854) αναφέρει ότι, κατά την είσοδο των Γάλλων αυτοκρατορικών στη Μόσχα, φιλοξένησε στο σπίτι τού Γιαννιώτη εμπόρου Ζώη Ζωσιμά, του οποίου είχε την φροντίδα, τους Έλληνες Νικόλαο Αρτινό και Λέοντα Λεοντίδη από την Κωνσταντινούπολη «άνδρες πεπαιδευμένους και κατόχους της ρωσικής γλώσσης» οι οποίοι απεδείχθησαν κατάσκοποι των Γάλλων. Αυτοί τον κατήχησαν εις την «εταιρείαν της Αθηνάς», την οποίαν, όπως τον βεβαίωσαν, γνώριζε και ο Ναπολέων. Η εταιρεία είχε ως σκοπό: «…την απελευθέρωση της ελληνικής φυλής από τους Τούρκους, ώστε να κυβερνηθεί από τους Γάλλους, διορισθησομένου Αυτοκράτορος του Βυζαντίου ενός των αυταδέλφων του Ναπολέοντος…». Στην δεύτερη επιστολή (10 Οκτ 1854) αναφέρεται στα σχέδια: Α) της Μεγάλης Αικατερίνης να εγκαταστήσει ως αυτοκράτορα της νέας βυζαντινής αυτοκρατορίας τον εγγονό της, Κωνσταντίνο, (γι’ αυτό η επιμελημένη ελληνική εκπαίδευσή του, όπως και των αδελφών του Αλεξάνδρου, Νικολάου και Μιχαήλ) και στον καταλυτικό ρόλο του Ευγένιου Βούλγαρι, ιδιαίτερα στις συνεννοήσεις της με τον Βολταίρο και Β) του Βοναπάρτη να υποκαταστήσει την οθωμανική διοίκηση με νέα γαλλική είτε δημιουργώντας επαναστατικές κινήσεις μεταξύ των Ελλήνων, με την αποστολή των αδελφών Δήμου και Νικολάου Στεφανοπούλου στην Ελλάδα (είναι αυτοί που μεταξύ άλλων δημιούργησαν και τον μύθο της ελληνικής καταγωγής του από την οικογένεια Καλομέρη) είτε προσεταιριζόμενος διάφορους βαλκάνιους τοπάρχες (ντερεμπέιδες), χριστιανούς και μουσουλμάνους, με τη βοήθεια του Ρήγα Φεραίου. Στην τρίτη επιστολή (15 Οκτ 1854) ο Καλέβρας αναφέρει ότι, όταν ο Ζωσιμάς έμαθε από αυτόν τα σχετικά με την «Εταιρείαν της Αθηνάς», τον μύησε στην « Εταιρία του Φοίνικος» που δημιουργήθηκε από Έλληνες «διά τον φωτισμόν του Έθνους» και ως προθάλαμός της χρησιμοποιήθηκε η «Εταιρεία των Φίλων των Μουσών», που, όπως είπαμε, ίδρυσε ο Καποδίστριας για την ανάσχεση του βρετανικού ελέγχου στην Αθήνα. Μέλη του Φοίνικα υπήρξαν ο πρώην ηγεμών της Βλαχίας Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, ο Νικόλαος Σκουφάς και ο ιατρός Χρισταρής στο Βουκουρέστι, στον οποίο τον έστειλε ο Ζωσιμάς, για να «σπουδάσει και να αναδειχθεί χρήσιμος εις το μέλλον». Στο Βουκουρέστι το 1817 τού έγινε πρόταση να του απονεμηθεί βαθμός ευγενείας από τον ηγεμόνα της Βλαχίας Αλέξανδρο Σούτσο, βεβαίως, μετά την καταβολή κάποιου χρηματικού ποσού στο ταμείο της ηγεμονίας. Όμως, κατά τη διαδικασία της μυήσεως το 1818, αντελήφθη ότι πρόθεση ήταν η εισαγωγή του στην «Εταιρεία του Λέοντος», η οποία είχε ως σκοπό την διατήρηση και στην επέκταση των προνομίων των Φαναριωτών, γεγονός που τον ανάγκασε να αρνηθεί να συνεχίσει. Όταν έγινε γνωστή η άρνησή του, οι Σκουφάς και Ξάνθος τον εισήγαγαν στην «Εταιρία των Φιλικών» το 1819, ως μέλος της οποίας, στη συνέχεια, έλαβε μέρος στην επανάσταση στις Ηγεμονίες με τον Ιερό Λόχο. Μετά την συντριβή της επανάστασης στις ηγεμονίες, κατέβηκε στην Πελοπόννησο, όπου εντάχθηκε στο σώμα του Νικηταρά. Οι υπηρεσίες του αναγνωρίσθηκαν από τον βασιλέα Όθωνα, ο οποίος τον έκανε λοχαγό της Φάλαγγος και του απένειμε το Αριστείο του Αγώνος. Την πληροφορία χρεωστώ στον φίλο κύριο Αθανάσιο Θ. Κοσμόπουλο, cPhD, τον οποίο για άλλη μια φορά ευχαριστώ.
13. Χιώτης Π., Ιστορία του Ιονίου Κράτους από συστάσεως αυτού μέχρις Ενώσεως (έτη 1815 – 1864 ) τομ. Α, Εν Ζακύνθω 1874α σ. 319
14. Χιώτης Π., οπ σ. 320 – 321, 322 – 325
15. Χιώτης Π., οπ σ. 326 – 328, 333, 346, 348 – 349
16. Σημειώνεται ότι οι συνωμοτικές πρακτικές επέβαλαν οι βεβαιώσεις είσπραξης των εισφορών να παρουσιάζουν διάφορους σκοπούς. Έτσι συναντάμε «αφιερωτικές» επιστολές Επτανησίων Φιλικών, στις οποίες οι προσφορές αναφέρονται ως εξής: Από τον δάσκαλο Θεοδόσιο Δημάδη «..συνάζονται συνδρομηταί … δι’ έκδοσιν αναγκαίων βιβλίων και ωφελίμων εις ανατροφήν των νέων …..». Από τον Διονύσιο κόμη δε Ρώμα «…ένα ξενοδοχείον οικοδομείται εν Αθήναις προς καταφυγήν των οδοιπορούντων Ελλήνων περί του οποίου η ευγενία σας φροντίζει περισσώς …». Από τον Νικόλαο Επισκοπόπουλο « … το εν Οδέσσα σχολείο τελεσφορεί και πολλοί χριστιανοί δεν παύουν να το βοηθούν ακαταπαύστως …». Από τον καπετάνιο Βαλιάνο Γερ. Μεταξά «… έχοντες το νεοσυστημένον σας εμπόριον σας αφιερώνω τον εαυτόν μου και το καράβι μου, να το μεταχειρισθήτε κατά την θέλησίν σας όποτε καιρόν το ζητήσετε (…) υπόσχομαι να είμαι έτοιμος να υπακούσω κάθε σας προσταγήν σωματικώς και χρηματικώς το κατά δύναμιν και δέκα καλούς μαρινάρους ετοιμασμένους με όλα τους τα αναγκαία με ίδια μου έξοδα…» (Χιώτης Π ., οπ σ. 353, 396.

H διαφωνία του Κόρακα με τον Τεισία

Ο Τεισίας ήταν μαθητής του φημισμένου ρητοροδιδάσκαλου και πολιτικού Κόρακα, που είχε διακριθεί τον πέμπτο αιώνα στις Συρακούσες, ως έξοχος δικανικός ρήτορας. Χαρακτηριστική της ρητορικής δεινότητας των δύο ρητόρων, μαθητού και δάσκαλου ήταν η εξής ιστορία, που διηγούνταν στις Συρακούσες:

Όταν ο Τεισίας ήταν νεαρός ακόμη, επισκέφθηκε τον Κόρακα και του ζήτησε να του μάθει την τέχνη της ρητορικής.  Όμως επειδή ακόμη κι αν πουλούσε όλη του την περιουσία δεν θα έφτανε να πληρώσει ούτε τα μισά δίδακτρα συμφώνησαν ότι θα τον πλήρωνε, όμως, μόνο αν τον έκανε καλό ρήτορα και κέρδιζε την πρώτη του δίκη στο δικαστήριο.

Ο Κόρακας δέχτηκε. Ο Τεισίας έγινε, μετά τετραετή διδασκαλία, εξαίρετος πράγματι ρήτορας, αλλά δεν ανελάμβανε να συνηγορήσει σε δικαστήριο, για να αποφύγει την πληρωμή. Ο Κόρακας αναγκάστηκε να καταγγείλει το μαθητή του στα δικαστήρια.Πολύς κόσμος συγκεντρώθηκε τότε σ’ αυτή τη δίκη, για να παρακολουθήσει τη μονομαχία ανάμεσα σε δάσκαλο και σε μαθητή.

Ας διαβάσουμε την επιχειρηματολογία και των δύο:

Ο Κόρακας εξήγησε στους δικαστές τη συμφωνία, που είχε κάνει με τον Τεισία και τέλειωσε με αυτά τα λόγια: «Και τώρα, ω δικαστές, αποφασίστε. Σας ειδοποιώ όμως, πως μου είναι αδιάφορο τι απόφαση θα βγάλετε. Γιατί είτε τον καταδικάσετε τον Τεισία είτε τον αθωώσετε, εγώ τα λεφτά μου θα τα πάρω»! Οι δικαστές του ζήτησαν να εξηγήσει. Ο Κόρακας συνέχισε: «Αν το δικαστήριο αποφανθεί, πως οφείλει να με πληρώσει ο μαθητής, σύμφωνα με την απόφασή του, θα με πληρώσει φυσικά. Αν όμως αποφασίσετε, πως δεν υποχρεούται να με πληρώσει, τότε ο μαθητής μου θα έχει κερδίσει την πρώτη του δίκη, οπότε, με βάση τη συμφωνία μας, οφείλει να με πληρώσει».

Οι δικαστές έμειναν έκπληκτοι. Αλλά ανέβηκε τότε στο βήμα ο νεαρός Τεισίας και είπε:

«Και εγώ αδιαφορώ για την απόφαση του δικαστηρίου. Γιατί ότι και αν αποφασίσετε, δεν οφείλω καμιά πληρωμή». Στην νέα έκπληξη των δικαστών ο Τεισίας συνέχισε: «Αν το δικαστήριο αποφασίσει να μην πληρώσω το δάσκαλο, τότε δεν θα τον πληρώσω φυσικά. Αν όμως αποφασίσετε πως πρέπει να τον πληρώσω, τότε θα έχω χάσει την πρώτη μου δίκη, οπότε, κατά τη συμφωνία μας, δεν του οφείλω πληρωμή»!

Οι δικαστές, μη ξέροντας ποιόν να πρωτοθαυμάσουν, το δάσκαλο ή το μαθητή είπαν την παροιμιώδη έκτοτε φράση:

«Εκ κακού κόρακος κακόν ωόν».

Τα μυητικά μυστήρια της Αρχαίας Αιγύπτου

            Ελάχιστα προβλήματα έχουν απασχολήσει τόσο πολύ την εσωτερική επιστήμη και παράδοση όσο το πρόβλημα των Αιγυπτιακών Μυστηρίων της Ίσιδας και του Όσιρη κι η μύηση στο Ναό του Άμμωνα ή στην Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας. Και αυτό διότι ενώ όλα τα εσωτερικά ρεύματα της σύγχρονης εποχής, τους προσδίδουν μέγιστη σημασία, οι πληροφορίες που έχουμε για αυτά είναι πολύ σκοτεινές. Το γεγονός αυτό οφείλεται στην μυστικότητα που περιέβαλλε τα αρχαία μυστήρια γενικά, όπου οι μυημένοι έπαιρναν όρκο να μην αποκαλύψουν ποτέ στους βέβηλους όσα είχαν μάθει μέσα στα μυστήρια ή τις τελετουργίες που συνόδευαν αυτά τα μυστήρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μυστικότητας αποτελεί η παρακάτω ταφική επιγραφή ενός 
ανώτερου ιερά της Μέμφιδος:
«Γνώριζε όλες τις διευθετήσεις της Γης και της Ηλιουπόλεως και της Μέμφιδος.
Είχε διεισδύσει στα μυστήρια κάθε ιερού. Τίποτε δεν κρυβόταν από αυτόν.
Λάτρευε το Θεό και Τον δόξασε σε όλα τα έργα Του
και έκρυβε στους κόρφους του όλα όσα είχε δει» 1

       Έτσι εξετάζοντας την ιστορική διαδρομή των μυστηρίων δεν μπορούμε να εξάγουμε με βεβαιότητα μια ολοκληρωμένη εικόνα τους. Ο σύγχρονος μάγος της τελετουργικής μαγείας Lon Milo DuQuette μας εκθέτει αυτή την ιστορική άγνοια με αφοπλιστική ειλικρίνεια :
       «Και οι Αιγυπτιακές τελετές μύησης; Ξέρουμε, με κάποιο βαθμό ακριβείας, περί τίνος επρόκειτο; Άραγε, πόσες μυητικές αδελφότητες υπήρξαν και εξάσκησαν την τέχνη τους κατά την διάρκεια των 4.000 ετών Αιγυπτιακής ιστορίας; Ήταν ανταγωνιστηκές μεταξύ τους; Πότε έφτασε η μυητική τέχνη στο πνευματικό της ζενίθ; Πότε άρχισε να εκφυλλίζεται για να καταντήσει τελικά κενή νοήματος μορφή; Υπάρχουν σήμερα σχολές μύησης που να είναι πραγματικά κληρονόμοι των Αιγυπτιακών μαγικών σχολών; Νομίζω πως η μοναδική τίμια απάντηση σε όλα αυτά είναι : Κανείς δε γνωρίζει πραγματικά  2».

       Όμως παρόλη την δυσκολία που παρουσιάζει το θέμα, κάποιοι μυημένοι ανά τους αιώνες, προσπάθησαν να αποκαλύψουν με διάφορες αλληγορίες ή με συμβολικές ιστορίες τον χαρακτήρα των μυστηρίων.

Οι κυριότερες ιστορικές πηγές που θα εξετάσουμε και που γενικά υπάρχουν πάνω στο θέμα είναι :
Το έργο του Λούκιου Απουλήιου, (π. 123 - π. 170 μ. Χ.) Asinus Aureus [Ο Χρυσός όνος ] (ή Μεταμορφώσεις, βιβλία 11).
Τα έργα του Ιάμβλιχου και ιδιαίτερα το «Περί των αιγυπτίων μυστηρίων».
Τα έργα του Πλούταρχου και ιδιαίτερα το «Περί Ίσιδος και Οσίριδος».
Η Αιγυπτιακή Βίβλος των Νεκρών – Το αρχαίο αιγυπτιακό Τυπικό των λιθοξόων 3

Η Βίβλος της ανάδυσης στο φως της Ημέρας

       Θα ξεκινήσουμε την προσέγγισή μας στης μυητικές τελετουργίες με μια εξέταση της Αιγυπτιακής Βίβλου των Νεκρών. Όταν αναφερόμαστε στην «Βίβλο των Νεκρών» εννοούμε κάποια αρχαία αιγυπτιακά κείμενα, γραμμένα αρχικά πάνω στις σαρκοφάγους και αργότερα σε παπύρους που θάβονταν μαζί με το νεκρό, στο εσωτερικό των σαρκοφάγων. Τα διάφορα βιβλία που αποτελούν αυτό που ονομάζουμε «Βίβλο των Νεκρών» περιέχουν συλλογές από επωδούς, αριθμούς και μαγικούς τύπους για χρήση από τους νεκρούς στη μεταθανάτια ζωή. Είχαν το ρόλο να καθοδηγήσουν τους νεκρούς στις διάφορες δοκιμασίες που θα συναντούσαν πριν φθάσουν στον Κάτω Κόσμο. Ο Lon  Milo  DuQuette μας λέει:
       «Ήταν ένας καταπληκτικά λεπτομερής χάρτης κάθε πτυχής της προβαλλόμενης φαντασίας του Θεού. Αν το είχε αποστηθίσει όσο ήταν ακόμη ζωντανός, ο πρόσφατα νεκρός μπορούσε να αντεπεξέλθει βήμα προς βήμα στις δοκιμασίες και στη σύγχυση της μεταθανάτιας ύπαρξης, να απορροφηθεί από την αθάνατη θεότητα και να ταυτιστεί πλήρως μαζί της 4»
       Οι παλαιότερες εκδόσεις του βιβλίου χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα π.Χ. και εμπεριέχουν παλαιότερα κείμενα από το 2000 π.Χ. ("κείμενα των Σαρκοφάγων") και από το 2.600-2.300 π.Χ. ("κείμενα των Πυραμίδων")
       Στον εντυπωσιακό πάπυρο του Άνι, που παρουσιάζεται με μεγάλα γράμματα σαν διάζωμα στις Αιγυπτιακές Αίθουσες του Βρετανικού Μουσείου με συνολικό μήκος 28 μέτρων (και αποτελούμενος από 37 φύλλα), μπορούμε να διακρίνουμε ένα βασικό πρότυπο, την περιγραφή της μεταθανάτιας κατάστασης του γραφέα Άνι.

       Εκ πρώτης όψεως η Βίβλος των Νεκρών δεν φαίνεται να έχει κάποιο μυητικό χαρακτήρα, αν όμως κατανοήσουμε σε βάθος τον σκοπό της περιγραφόμενης τελετουργίας τότε τα συμπεράσματα μας θα αλλάξουν. Για να γίνει αυτό πιο κατανοητό ας δούμε μια πρώτη γενική σύγκριση μεταξύ του θανάτου (ακούσια έξοδος του εγώ από το σώμα) και της μύησης (εκούσια έξοδος του εγώ από το σώμα) από τον Gareth Knight 5 :

       «Όπως η μύηση περιέχει το συμβολισμό του θανάτου, με σκοπό να εντυπώσει καλύτερα την ιδέα της πνευματικής αναγέννησης, έτσι και οι αιγυπτιακές νεκρικές τελετές μας προσφέρουν ένα υπόβαθρο για τις πίστεις και τις πραχτικές της Μυστηριακής θρησκείας. Σχετικά με αυτό, είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε ότι η συλλογή των πάπυρων που πραγματεύονται αυτό το θέμα ονομάζεται γενικά «Η Βίβλος των Νεκρών», ενώ στην αρχαία Αίγυπτο την ονόμαζαν «Η Βίβλος της ανάδυσης στο φως της Ημέρας».

       Αυτός ο συσχετισμός δεν είναι καθόλου αυθαίρετος και μας φέρνει στο νου την αρχαία αιγυπτιακή επωδή:
«Μακάριος αυτός που Ζει,
Μακάριος αυτός που Πεθαίνει στις Θήβες»

ή αυτό που έχω ακούσει να λένε οι Αγιορείτες μονάχοι :
«Όποιος πεθάνει πριν πεθάνει δεν θα πεθάνει όταν πεθάνει»
       Ο Πλούταρχος 6 μας επιβεβαιώνει τα παραπάνω και λέει:
        «Η ψυχή, την στιγμή του θανάτου, νοιώθει τις ίδιες εντυπώσεις όπως αυτοί που έχουν μυηθεί στα μεγάλα μυστήρια. Η λέξη και το πράγμα μοιάζουν: λέμε "τελευτώ" (πεθαίνω) και "τελειούσθαι" (μυούμαι).»
       Πρόκειται στην αρχή για πορείες στην τύχη, για επίπονες διαδρομές, για ένα δρόμο όλο ανησυχία και δίχως τέλος μέσα στα σκοτάδια. Ύστερα, και πριν τελειώσουν όλα, ο τρόμος φτάνει στο αποκορύφωμα του: η ανατριχίλα, το τρεμούλιασμα, ο κρύος ιδρώτας κατακλύζουν τον υπό μύηση.
       «Όμως, στη συνέχεια, ένα υπέροχο φως προσφέρεται στα μάτια του, περνά μέσ' από πεντακάθαρους τόπους και λειβάδια, όπου αντηχούν τραγούδια και χοροί· τα ιερά λόγια, τα θεία οράματα εμπνέουν ένα θρησκευτικό σεβασμό.»
       Ο Πλούταρχος λοιπόν συσχετίζει άμεσα τα μυστήρια με τον θάνατο και μας περιγράφει την μετάβαση στα φωτεινά λιβάδια (δηλαδή στο Φως – στην Ημέρα). Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι και μόνο η καταγραφή – χαρτογράφηση του μεταθανάτιου κόσμου (αν δεχτούμε ότι η Α.Β.Ν. είναι μόνο αυτό) με τέτοια ακρίβεια προϋποθέτει κάτι παραπάνω από συγγραφικό ταλέντο…
       Τέλος αξίζει να γίνει μια μνεία στην ομοιότητα που παρουσιάζουν τα τυπικά του Ελευθεροτεκτονισμού με την Α.Β.Ν. και ειδικότερα το 125ο κεφάλαιο στο οποίο εντοπίζεται ένας από τους αρχαιότερους τύπους «κατηχισμών». Σαν ερωταποκρίσεις περιέχονται διάφορα στοιχεία, τα οποία χρησιμοποιούνται και σήμερα στα Τυπικά διαφόρων οργανώσεων, σχετικά με το Τάγμα της Χρυσής Αυγής ο Lon  Milo DuQuette μας λέει:
       «Σε πολλές ιεροτελεστίες ζητείται από τον υποψήφιο να σταματήσει σε διάφορα σημεία του ναού και να απαντήσει σε διάφορες ερωτήσεις ή να αντιμετωπίσει κάποια δοκιμασία. Κατόπιν με τη βοήθεια του οδηγού της ιεροτελεστίας (ο Δοκιμαστής στις τεκτονικές στοές) ή του ανάδοχου ο υποψήφιος ξεπερνάει τη δοκιμασία και του δίνεται η άδεια, από την ανωτάτη αρχή να συνεχίσει. Οι μυημένοι της παράδοσης του Τάγματος της Χρυσής Αυγής θα αναγνωρίσουν στα παραπάνω τα αξιώματα του Ηγεμόνα (Hegemon), του Ιερέα (Hiereus) και του Ιεροφάντη (Hierophant). 7 »

Ο Λούκιος Απουλήιος

       Διαβάζοντας το δεύτερο βιβλίο για τις "Μεταμορφώσεις του Απουλίου" (μία από τις καλύτερες πηγές για τη φιλοσοφία και την πρακτική των Μυστηριακών Θρησκειών), μπορούμε να εμβαθύνουμε αρκετά σ' αυτό το ζήτημα και ν' αποσπάσουμε στοιχεία μελέτης πολύ ενδιαφέροντα, προπάντων αν τα συνδυάσουμε με τις διδασκαλίες της εσωτερικής παράδοσης. Ο Λούκιος Απουλήιος της Μαδούρας ήταν ένας μυημένος στα Μυστήρια της Ίσιδας και πιθανά και σε κάποιες άλλες Μυστηριακές λατρείες. Σύμφωνα με μία παράδοση, την οποία ακολούθησαν πολλοί, μεταξύ των οποίων και οι Ροδόσταυροι του 17ου αιώνα, έγραψε πολύ σοφά πράγματα, καλυμμένα όμως με το προσωπείο μιας σκωπτικής διάθεσης. Αυτό που σε ένα επίπεδο αποτελεί συλλογή αστείων και μερικές φορές κακόγουστων ή και χυδαίων ακόμα ιστοριών, στην πραγματικότητα είναι μια πραγματεία που αφορά τη μύηση στα ανώτερα πνευματικά Μυστήρια. Ταυτόχρονα, θεωρείται έργο πολύ αποκαλυπτικό για τα είδη των θρησκειών και τις μαγικές πεποιθήσεις που επικρατούσαν εκείνη την εποχή (αν και τα κείμενά του τοποθετούνται χρονικά γύρω στον 3ο μ.Χ αιώνα, η γενική εικόνα που μας δίνει ισχύει και για μερικούς αιώνες πριν).

       Η ιστορία των «Μεταμορφώσεων» αφηγείται το πώς μεταμορφώθηκε σε γάιδαρο και τις περιπέτειες που είχε μέχρι να ξαναποκτήσει την ανθρώπινη μορφή τού. Η αρχική του μεταμόρφωση ήταν αποτέλεσμα της ασυγκράτητης επιθυμίας του για τα εγκόσμια και της περιέργειάς του. Δημιουργεί έναν παράνομο δεσμό με μια υπηρέτρια, που του αποκαλύπτει ότι η κυρά της είναι μυημένη στη φυσική μαγεία. Ένα βράδυ αργά, την παρακολουθούν κρυφά να αλείφεται με μία παράξενη αλοιφή και να μεταμορφώνεται σε κουκουβάγια. Ο Λούκιος δοκιμάζει και αυτός την αλοιφή, αλλά, δυστυχώς γι' αυτόν, κάνει λάθος στο βαζάκι και μεταμορφώνεται σε γάιδαρο. Το αντίδοτο για να ξαναπάρει την ανθρώπινη μορφή του είναι να φάει μερικά τριαντάφυλλα. Αλλά πριν προλάβει και, έχοντας ακόμα μορφή γαϊδάρου, εισβάλλουν Κλέφτες και τον παίρνουν, για να τους βοηθήσει να μεταφέρουν τη λεία τους. Αν και πέρασε από πολλά βάσανα και δοκιμασίες, συνέχεια ανέβαλε την βρώση των τριαντάφυλλων γιατί πάντα τον παρακολουθούσαν άλλοι, και θα μπορούσε να κατηγορηθεί για μαγεία αν τον έβλεπαν να μεταμορφώνεται μπροστά στα μάτια τους. Τελικά προσεύχεται στην' Ισιδα, και μέσα από ένα όραμα κατευθύνεται σε μία περιοχή με πολλά τριαντάφυλλα, που θα τον βοηθούσαν να αποχτήσει την προηγούμενη μορφή του. Εκεί γίνεται μια θρησκευτική τελετή προς τιμή της Ισιδος, όπου ένα θρησκευτικό πλοίο πρόκειται να καθελκυστεί στη θάλασσα γεμάτο με αναθήματα. Ένας από τους ανώτερους ιερείς κρατάει ένα στεφάνι από τριαντάφυλλα και ο Λούκιος καταφέρνει να το φάει. Μετά, από ευγνωμοσύνη, αφιερώνεται στα Μυστήρια και γίνεται μέλος του ιερατείου της Ίσιδας.

       Σε ότι αφορά στη μύησή του, λέει ότι δεν επιτρέπεται σε κανένα να αποκαλύψει αυτά που συμβαίνουν μέσα στα άγια των αγίων :

       «Κι εσύ φιλομαθή αναγνώστη, ίσως να απαιτείς να μάθεις τι λέχθηκε και γίνηκε εκεί μέσα: μα την αλήθεια, θα σού έλεγα αν δε γινόμουν παραβάτης, θα μάθαινες αν σωστό για σένα ήταν να ακούσεις: αλλά, αμέσως και τα αυτιά σου και η γλώσσα σου θα υπέφεραν από τον πόνο της παράτολμης περιέργειας. Αλλά δε θα βασανίσω για πολύ το μυαλό σου, που ίσως πιστεύει σε κάποια θρησκεία και είναι δοσμένο σε κάποια λατρεία' άκου, λοιπόν, και πίστεψε πως είναι αλήθεια. Πρέπει να καταλάβεις πως έφτασα κοντά στον κάτω κόσμο, στις ίδιες τις πύλες της Περσεφόνης κι αφού από εκεί αρπάχτηκα και πέρασα μέσα από όλα τα στοιχεία, μετά επέστρεψα στη θέση μου: εκεί γύρω στα μεσάνυχτα είδα τον ήλιο να λάμπει εκτυφλωτικά, είδα και τους θεούς, ουράνιους και υποχθόνιους μπροστά τους ". παρουσιάστηκα και τους λάτρεψα».

“Αυτά μπορώ να σου αναφέρω κι αυτά που άκουσες δεν είναι αναγκαίο να τα κατανοήσεις"

       Ο Λούκιος, επειδή είχε ορκιστεί να τηρεί μυστικότητα, κρύβει την αλήθεια μέσα στα διπλά ή και πολλαπλά νοήματα, παρουσιάζοντας το σοβαρό σαν αστείο, αυτό άλλωστε το συναντάμε σε πολλά τέτοιου είδους κείμενα. Στην πραγματικότητα, μας αποκαλύπτει τα πάντα μέσα από τις «γελοίες» ιστορίες του βιβλίου, ζητώντας μας μάλιστα συγνώμη γιατί χρησιμοποίησε αιγυπτιακό χαρτί και πένα από τις καλαμιές του Νείλου (μάλλον πρόκειται για μια έμμεση υπόδειξη στους σοφούς να ψάξουν για τις ρίζες των αρχαίων Μυστήριων στη συσσωρευμένη γνώση και στις παραδόσεις της αρχαίας Αιγύπτου).

       Ο Λούκιος αργότερα μυείται στα Μυστήρια του Όσιρι, τον οποίο χαρακτηρίζει σαν «τον πιο ισχυρό από όλους τους θεούς, τον ύψιστο από τους μεγάλους, το μεγαλύτερο από τους ύψιστους και τον κυβερνήτη των μεγάλων ... " με άλλα λόγια, «τρισμέγιστο».

       Είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε το ρόλο που παίζουν τα τριαντάφυλλα στην ιστορία του Λούκιου, σαν φορέας της λύτρωσης του. Είναι ένα σύμβολο που το συναντάμε διαρκώς στην ιστορία της μαγείας. Είναι τα Rosa  Mystica της Θείας κωμωδίας του Δάντη και αποτελούν ένα πρότυπο του ίδιου του ουρανού. Είναι το κεντρικό σημείο των Μυστήριων του Ρόδου και του Σταυρού, που συναντάμε στο Ροδοσταυρισμό του 17ου αιώνα και συμβολίζουν το πνεύμα που κυριαρχεί στα τέσσερα στοιχεία.

       Ένας άλλος τρόπος, μέσα από τον οποίο εκφράζονται οι πνευματικές διδασκαλίες των Μυστηριακών λατρειών, δίνεται από τον Λούκιο σε ένα μακροσκελές ανέκδοτο, ενσωματωμένο μέσα στην κύρια ιστορία του με τίτλο «Η Αγάπη της Ψυχής και του Έρωτα». Η Ψυχή, μία νεαρή κοπέλα που συμβολίζει την ανθρώπινη ψυχή, έχει ερωτική σχέση με το Θεό Έρωτα, όμως χάνει την πίστη και την εμπιστοσύνη αυτής της αγάπης επειδή ακούει τις ζηλόφθονες πονηριές των αδελφών της. Αφήνει την περιέργεια και την υποψία να ξεπηδήσουν μέσα στο στήθος της, σε σημείο που προδίδει τον Έρωτα, το θείο εραστή της. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να περάσει πολλές δοκιμασίες και περιπέτειες. Οι δοκιμασίες είναι να βάλει σε τάξη χιλιάδες σπόρους μέσα σε μία νύχτα, να αναζητήσει ένα χρυσόμαλλο δέρας, να φέρει λίγο από το νερό που τροφοδοτεί τους ποταμούς του Κάτω Κόσμου και να παρακαλέσει την Περσεφόνη να της δώσει λίγη από την ομορφιά της, πράγμα που σήμαινε ότι έπρεπε να κατέβει στο ίδιο το βασίλειο του Άδη. Τους πετυχαίνει αυτούς τους άθλους, τόσο γιατί δείχνει μια παραδειγματική αγάπη και υπηρεσία προς τους άλλους, όσο και γιατί το αξίζει. Στο τέλος αποκαθίσταται ερχόμενη σε ένα θείο γάμο με το Θεό Έρωτα.

       Ο Γάλλος εσωτεριστής Dr. Gerard  Encausse, γνωστός ως Papus, στο βιβλίο του «Πραγματεία για τον Αποκρυφισμό 8» παραθέτει ένα σχέδιο της αρχαίας Αιγυπτιακής Μύησης βασισμένο κυρίως στον Λούκιο.

       Παρατίθεται το κείμενο αυτούσιο 9 :

       Θα θυμίσουμε σε συντομία ότι ήταν γύρω στην ΧV Δυναστεία της Αιγύπτου, κατά τη διάρκεια της εισβολής των ποιμένων, που τα μεγάλα μυστήρια καθιερώθηκαν από τους σοφούς της Αιγύπτου, για να κρύψουν την ερμητική επιστήμη από τους βέβηλους και να διαφυλάξουν τη μύηση γι' αυτούς που είχαν κριθεί άξιοι.

       Όμως, ας σωπάσουμε πάνω σ' αυτό κι ας ξαναγυρίσουμε στις εργασίες εκείνες, που επέτρεπαν στον υπό μύηση να γίνει ένας μύστης κι ύστερα ένας ιππότης, γήινα ονόματα των στρατιωτών της καλής θεάς για τους μυημένους στα μυστήρια της Ίσιδας, των στρατιωτών του Θεού για τους μυημένους στα μυστήρια του Όσιρη ή του Μίθρα.

       Στη συνέχεια, ο κάθε ναός της Ίσιδας είχε τις κρύπτες του για μυήσεις ή για τελετουργίες που διεξάγονταν για όλους τους μυημένους.

       Μπορούμε να διαιρέσουμε τη μύηση σε τέσσερα μέρη:

       1. -Τη βάπτιση.

       2. -Το θάνατο και την κόλαση.

       3. -Την κάθοδο στην κόλαση.

       4. -Τη μεταμόρφωση σε ήλιο.

       Αυτές οι φάσεις μύησης, όπως θα δούμε, δεν αντιπροσωπεύουν τίποτα γι' αυτόν που δεν ξέρει τα μυστήρια του αστρικού επιπέδου, αλλά έχουν, αντίθετα, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, γι' αυτούς πού είχαν εισχωρήσει στις στοές της αναδίπλωσης και της πνευματικής ζωής.

       Ο Απούλιος μάς λέει ότι της κάθε μύησης έπρεπε να προηγηθεί μια δοκιμασία και μια περίοδος νηστείας και διαλογισμού.

       Ο μελλοντικός μυημένος νοίκιαζε στο παράρτημα του ναού ένα κελί και δεν μπορούσε να βγει απ' αυτό τον εθελοντικό εγκλεισμό του, παρά μόνο αφού αποκτούσε την εμπειρία του πρώτου οράματος του. Ο ιερέας ήταν ανίκανος να προσφέρει μύηση αν το αόρατο δεν είχε σφραγιστεί μ' ένα όραμα, φανερώνοντας ότι ο υποψήφιος για μύηση μπορούσε πραγματικά να συμμετάσχει στα μυστήρια (να γιατί οι δόκιμοι περίμεναν καμιά φορά 10 ή 12 χρόνια την αποκάλυψη του αόρατου επίπεδου).

       Ο μεγάλος ιερέας είπε στον Απούλιο:

       'Ή θεά θα σε πληροφορήσει η ίδια για το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή. Στο χέρι της υπάρχουν τα κλειδιά της κόλασης κι η σιγουριά της σωτηρίας. Η μύηση είναι σαν ένας εθελοντικός θάνατος, που ακολουθείται από μια πιθανή σωτηρία και μια αναγέννηση. Όσο έντονη κι αν είναι η έκκληση του δόκιμου, πρέπει να περιμένει την επίσημη γνώμη της θεάς".

       Αυτό το σύστημα άμεσης επιλογής των στρατιωτών του από το αόρατο, δεν άλλαξε ποτέ με το πέρασμα των αιώνων και στις μέρες μας ακόμη, κάθε μύηση που δεν ελέγχεται από μια αστρική τελετουργία, είναι ματαιοδοξία και υπερηφάνεια.

       Κάτω απ' την επίδραση της προσευχής, της νηστείας που περιοριζόταν σε μια ειδική διατροφή, ο Λούκιος βλέπει τη θεά να του εμφανίζεται αναγγέλλοντάς του ότι η στιγμή έχει έρθει. Θα πρέπει να πιστέψουμε ότι υπάρχει κάποια μυστική σχέση ανάμεσα στην εμφάνιση και στο μεγάλο ιερέα, αφού, χωρίς να χρειαστεί ο μελλοντικός μυημένος να μιλήσει, από τη στιγμή που θα παρουσιαστεί το πρωί στη λειτουργία, ο μεγάλος ιερέας τον παίρνει κατά μέρος και του διαβάζει ορισμένα κείμενα γραμμένα με ιερατικούς χαρακτήρες. Ο δόκιμος μπορεί τότε να γίνει μέλος του αγίου ποιμνίου. Οδηγείται από το μεγάλο ιερέα, περιτριγυρισμένος από τους μυημένους, προς τον χείμαρρο που κυλά μέσα στην κρύπτη του ναού, όπου θα υποβληθεί στην τελετή του βαπτίσματος, δηλαδή στο συμβολικό εξαγνισμό του φυσικού του σώματος με το νερό που θα προηγηθεί του εξαγνισμού του αστρικού του. Γίνεται έτσι ένας νέος άνθρωπος, κι είναι εκείνη την ίδια ημέρα που αρχίζει η πραγματική του ζωή πάνω στη γη. Μέχρι τότε δεν ήταν παρά ένας βέβηλος, ανακατεμένος μέσα στο κοπάδι των βέβηλων. Μετά τον φυσικό εξαγνισμό απ' αυτή τη βάπτιση, ο Λούκιος οδηγήθηκε πάλι στο ναό, όπου γονάτισε μπροστά στη θεά. Του ανακοινώνουν τις συνθηματικές λέξεις του πρώτου βαθμού μύησης, με την άποψη ότι το σύνθημα αυτό ανοίγει τις πόρτες του αόρατου και του ορατού ναού. Βλέπουμε αργότερα, ανάμεσα στους Γνωστικούς, ν' αποκαλύπτονται αυτά τα μυστήρια μ' εκκλήσεις των μυστικών λειτουργιών μέσα στο αστρικό, στους άρχοντες και στους Αιώνες.

       Μετά τη βάπτιση, ο μυημένος έπρεπε, επί δέκα μέρες, να μην τρώει τίποτα που είχε ζωή και να μη χρησιμοποιεί τίποτα το διεγερτικό. Ξαναβρίσκουμε σ' αυτό την αρχαία σοφία που κατέφευγε στη χορτοφαγία κατά περιόδους που δεν ξεπερνούν ποτέ τις σαράντα μέρες, και που επιφύλασσε αυτή την πρακτική στις επικοινωνίες ανάμεσα στο ορατό και στο αόρατο. Όταν περνούσαν οι δέκα μέρες της νηστείας, άρχιζε η δεύτερη φάση των μυστηρίων, η πιο σημαντική απ' όλες, αυτή που αναφέρεται στη γέννηση και στο θάνατο.

       Η Περσεφόνη είναι, πραγματικά, η ελληνική προσωποποίηση της Ίσιδας, αποκαλυπτήρια των μυστηρίων του αόρατου επίπεδου κι άλλων πληροφοριών που μας επιτρέπουν να επιβεβαιώσουμε με σχεδόν σιγουριά ότι ο μυημένος, τοποθετημένος μέσα σ' ένα φέρετρο ή μια σαρκοφάγο και παίζοντας το ρόλο της μούμιας, αναδιπλωνόταν με τη χρησιμοποίηση του μαγνητισμού και μεταφερόταν κάτω απ' την καθοδήγηση αόρατων οδηγών στη δεύτερη κατάσταση, όπου ερχόταν σε επικοινωνία με τους νεκρούς και τους θεούς των νεκρών.

       Αυτοί που θα ήθελαν να μελετήσουν το βαθμό του Ροδόσταυρου του Ερεντόμ 10, θα δουν ότι ο 2ος θάλαμος μύησης είναι η αναπαράσταση αστρικών πινάκων. Η είσοδος κι η έξοδος αυτού του θαλάμου, που λέγεται κολάσιμος, είναι σφραγισμένες με ένα σκελετό, πράγμα που υποδεικνύει, γι' αυτούς που ξέρουν να διαβάζουν, ότι πρέπει να περάσουν τις πόρτες του θανάτου πριν εισέλθουν σ' αυτήν αίθουσα κι ότι έπρεπε να ξαναπεράσουν αυτές τις μυστηριώδεις πόρτες πριν ξαναγυρίσουν από την αίθουσα αυτή στο γήινο επίπεδο.

       Όταν ο μύστης -γιατί αυτό ήταν το όνομα που έπαιρνε ο δόκιμος μετά απ' αυτή την αστρική την αναδίπλωση- είχε διακρίνει αυτό το μεγάλο μυστήριο των σχέσεων με το αόρατο, παρουσιαζόταν στο λαό μέσ' από μεγάλο ενθουσιασμό και γινόταν ένας ήλιος που ζούσε πάνω στη γη.

       Ήταν τότε που άρχιζε το δεύτερο μέρος της διδασκαλίας, στη διάρκεια του οποίου ο μυημένος εκπαιδευόταν σιγά-σιγά στο να προκαλεί με τρόπο δραστήριο κι εθελοντικό την αστρική αναδίπλωση, που είχε προκαλέσει με παθητικό τρόπο κατά το πρώτο μέρος της μύησής του.

       Ο Φαραώ υποβαλλόταν, κι αυτός ακόμη, στις δοκιμασίες της μύησης 11 και γινόταν ένας ζωντανός Όσιρης, αφού είχε υποστεί μες στις κρύπτες του ναού και μέσα στους θαλάμους του μυστηρίου την αστρική αναδίπλωση, που τον καθιστούσε συμμέτοχο της διπλής φύσης, ανθρώπινης και θείας.

       Αυτό είναι το φάρμακο που προσφέρει την αθανασία, όπως το επινόησε η Ίσις. Και τότε καταλαβαίνουμε την παρατήρηση του Μορέ: "ότι απ' αυτή τη δοκιμασία ο μύστης έβγαινε όμοιος με τον Όσιρη. Κι όπως είναι αλήθεια ότι αυτός ο Θεός ζούσε για πάντα, το ίδιο αληθινό είναι κι ότι η μυημένος θα ζήσει μετά το θάνατο. Και το ίδιο καθώς στην Αίγυπτο, ο νεκρός, καθαγιασμένος από τελετές, φέρνει το όνομα κι αναλαμβάνει το ρόλο του Όσιρη, έτσι κι η μυημένος στα μυστήρια της Ίσιδας παρουσιαζόταν με το κοστούμι και τα εμβλήματα του Σέραπη'"

       Αποτραβηγμένος στο κελί του αρχίζει να προσεύχεται κι η θεά του ουρανού του εμφανίζεται λέγοντας:

       "Θα ζήσεις ευτυχισμένος, θα ζήσεις δοξασμένος κάτω από την προστασία μου κι όταν στο προδιαγεγραμμένο τέλος θα κατέβεις στον άλλο κόσμο κι εκεί επίσης, σ' αυτό το υπόγειο ημισφαίριο θα με δεις ν' αστράφτω μέσα στα σκοτάδια του Αχέροντα, κυβερνώντας το καταφύγιο της Στυγός κι όταν θα κατοικήσεις στα Ηλύσια πεδία, εκεί θα με λατρέψεις σαν μια αγαπημένη σου θεότητα". "Μάθε άλλωστε πως αν αξίζεις την προστασία μας, με την παθιασμένη σου λατρεία, με την ολοκληρωτική σου αφοσίωση, με την απαραβίαστη αγνότητά σου, έχω το δικαίωμα να παρατείνω τη ζωή σου πέρα απ' το όριο που έχει ορίσει το πεπρωμένο''. (Απούλιος)

       Ο Πλούταρχος είναι αυτός που μας έδωσε τις πιο βαθύτερες πληροφορίες πάνω στα μυστήρια της Ίσιδας. Αν ο Απούλιος μας αποκαλύπτει όλη την εξωτερική πλευρά των μυστηρίων, τηρώντας τον όρκο του και μη λέγοντας τίποτα για τα εσωτερικά μυστήρια. Ο Πλούταρχος υπήρξε πιο λεπτομερειακός κι επεξηγηματικός κι είναι άπειρη η ευγνωμοσύνη μας για όλ' αυτά που μας αποκάλυψε σχετικά με το θέμα.

       Στη διατριβή του για την Ίσιδα και τον Όσιρη, μας λέει :

       " Η Ίσις μεταδίδει την ιερή θεωρία της σ' αυτούς που, με την επιμονή τους σε μια συνετή ζωή, συγκροτημένη κι απομακρυσμένη από την ηδονή των αισθήσεων, αποβλέπουν σε μια συμμετοχή με τη θεία φύση· σ' αυτούς που ασκούνται επίμονα μέσα στους ναούς, σ' αυτές τις αυστηρές πρακτικές, σ' αυτές τις σκληρές αποχές, των οποίων το τέλος είναι η γνώση του πρώτου ηγεμόνα Διδασκάλου, που το πνεύμα μπορεί μόνο να κατανοήσει και που η θεά μας καλεί ν' αναζητήσουμε μέσα σ' αυτή την ίδια, όπως και μέσα στο ιερό όπου εκείνος εξάρχει".

       Στο βιβλίο του "Μελέτη πάνω στην αθανασία της ψυχής", μας λέει ακόμη:

 

 "Τότε, ο άνθρωπος, από την στιγμή αυτή τέλειος και μυημένος, γίνεται ελεύθερος και κυκλοφορεί χωρίς εμπόδια, δοξάζοντας τα μυστήρια μ' ένα στεφάνι στο κεφάλι. Ζει με τους αγνούς ανθρώπους και τους αγίους, βλέπει πάνω στη γη το πλήθος όλων εκείνων που δεν είναι μυημένοι κι εξαγνισμένοι να βυθίζονται και να συντρίβονται μέσα στο βόρβορο και στα σκότη κι από φόβο για το θάνατο, να παραμένουν δυστυχισμένοι και στα βάσανα επειδή δυσπιστούν την πέρα από δω ευτυχία".

corfumason

Λιγα Ιστορικα Στοιχεια

«History, to be above evasion or dispute, must stand on documents, not on opinions».

«Η ιστορία, για να είναι υπεράνω ασαφειών ή αμφισβητήσεων, πρέπει να στηρίζεται σε ντοκουμέντα και όχι σε απόψεις». (Lord Acton)

Αυτή είναι η φράση που χρησιμοποιεί ως προμετωπίδα ο R.F. Gould στο κλασσικό βιβλίο του The Concise History of Freemasonry. Αν και έχουν περάσει περισσότερα από εκατό χρόνια από τότε που γράφτηκε, δεν είναι κακό να την παίρνουμε υπόψη μας όταν βυθιζόμαστε στον σκονισμένο κόσμο αρχείων και βιβλιοθηκών.

Το αποτέλεσμα ίσως να μην είναι ελκυστικό, ιδιαίτερα αν συγκριθεί με μυθιστορηματικές αφηγήσεις που, με αφετηρία κάποιο ιστορικό γεγονός, διαθέτουν το πλεονέκτημα της γλαφυρότητας. Όμως στις περισσότερες από αυτές, η μυθοπλασία συχνά παρεκκλίνει από την ιστορική αλήθεια.

Η ιστορία του Τεκτονισμού είναι γνωστή. Δεν είναι δύσκολο να πληροφορηθούμε από μια εγκυκλοπαίδεια ότι ιδρύθηκε την 27η Ιουνίου 1717. Όμως, τι ακριβώς ιδρύθηκε αυτή την ημερομηνία;

Τέσσερις προϋπάρχουσες της ημερομηνίας αυτής Στοές συνεδρίασαν στην μπιραρία της Χήνας και της Εσχάρας του Λονδίνου. Εκεί, τα μέλη τους αποφάσισαν να σχηματίσουν μια Μεγάλη Στοά με σκοπό τη διοίκηση όλων των Στοών του Λονδίνου και του Ουέστμινστερ. Πολύ σύντομα άλλαξαν τον ορίζοντά τους και αυτοανακηρύχτηκαν Μεγάλη Στοά της Αγγλίας. Μετά από μια πορεία εκατό περίπου ετών, το 1813, ενώθηκαν με τις άλλες Μεγάλες Στοές που υπήρχαν παράλληλα στο Βρετανικό Νησί σχηματίζοντας την Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας. Όρισαν επίσης την «κανονικότητα», δηλαδή τους κανόνες που πρέπει να ακολουθεί μια Μεγάλη Στοά για να αναγνωρίζεται ως «κανονική», ξεχωρίζοντας έτσι από τις «άτακτες». Τέτοιες «άτακτες» Στοές – που ακολουθούσαν δηλαδή δικούς τους, διαφορετικούς κανόνες λειτουργίας – υπήρχαν διάσπαρτες σε όλη την Ευρώπη στα τέλη του 18ου αιώνα. Με τον τρόπο αυτό σχηματίστηκαν και αναγνωρίστηκαν μεταξύ τους οι πρώτες Μεγάλες Στοές που εξελισσόμενες υπάρχουν μέχρι σήμερα.

Κατ 'αυτή την άποψη, η Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας είναι η παλαιότερη Μεγάλη Στοά, επειδή βεβαίως κατάγεται από εκείνες τις πρώτες τέσσερις Στοές που το 1717 αποφάσισαν να συνεργαστούν. Η έννοια της κανονικότητας της στηρίχτηκε στα πρώτα Τεκτονικά Συντάγματα και τα Αρχαία Οριοθέσεια (Landmarks). Αυτά συντάχθηκαν με υλικό που προήλθε από αρχαιότερα τεκτονικά κείμενα, γραμμένα πριν τον 18ο αιώνα, τα λεγόμενα Αρχαία Χειρόγραφα ή Αρχαίους Κανόνες. Μερικά από αυτά ονομάζονταν και Γοτθικά Συντάγματα. Παράλληλα, η Αγγλική Ηνωμένη Μεγάλη Στοά ενσωμάτωσε την αίγλη της παράδοσης της Αρχαίας Στοάς της Υόρκης που ξεκινά από τον Έντουιν, βασιλιά της Αγγλίας τον 7ο αιώνα, και τον Άθελσταν (925-940), τον ηγεμόνα που ένωσε για πρώτη φορά την Αγγλία σε ένα ενιαίο βασίλειο.

Κανείς όμως δεν μπορεί να αμφισβητήσει την αρχαιότητα της Στοάς του Στρασβούργου, της οποίας τα Συντάγματα επικυρώθηκαν σε συνεδρίαση της 25ης Απριλίου 1459. Μάλιστα, από αυτήν έλκει την καταγωγή του ο Γερμανικός Τεκτονισμός. Ακόμη προγενέστερη είναι η Μητέρα Στοά του Σκωτικού Τεκτονισμού Κιλουίνιγκ, της οποίας η ιστορία ξεκινά τον 12ο αιώνα.

Είναι προφανές ότι το υπόβαθρο του σύγχρονου Τεκτονισμού αποτελείται από έναν πλούτο γραπτών στοιχείων και προφορικών παραδόσεων. Οι επί μέρους αρχαίες παραδόσεις χτίζουν την αίγλη καθεμιάς Μεγάλης Στοάς και βέβαια, επόμενο είναι συχνά να υπερτονίζονται και μάλιστα, επιλεκτικά.

Ο βασιλιάς Έντουιν που σχετίζεται πολύ στενά με την παράδοση της Υόρκης, λέγεται ότι έγινε Τέκτων στο Ουίνσδορ. Εκεί διδάχθηκε την Τέχνη (the Craft) και πήρε την άδεια από τον πατέρα του, τον βασιλιά Άθελσταν, να συγκαλεί συνελεύσεις Τεκτόνων. «[…] και συνεκρότησεν μιαν τοιαύτην εις Υόρκ, και έκαμε κατ' αυτήν Τέκτονας, και έδωσε εις αυτούς τα καθήκοντα[…]». Στη συνέλευση αυτή, Τέκτονες έφεραν αρχαία χειρόγραφα στην ελληνική, λατινική και γαλλική γλώσσα, από τα οποία δημιούργησαν το Σύνταγμα της Υόρκης, όπως αναφέρεται στο χειρόγραφο Lansdowne του 1600.

Όταν το 1813 ιδρύθηκε η Ηνωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας, ήταν ήδη αποδεκτή η παράδοση που θέλει ως πρώτο προστάτη του Τεκτονισμού τον Άγγλο βασιλιά Άθελσταν. Το χειρόγραφο Cook του 1430, γνωστό στη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας από το 1721, περιλάμβανε τις παραδόσεις γύρω από τον Άθελσταν και αυτό αρκούσε για να επιβεβαιώσει την αρχαιότητά της. Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται αρκετά και το όνομα του Ευκλείδη, όμως συχνά τόσο παραφθαρμένο, ώστε να καταλήγει αγνώριστο, καθώς και μια σπουδαία – για τους ερευνητές αλλά και για μας ως Έλληνες – αναφορά στον Πυθαγόρα και τον Ερμή, σε ένα θρύλο που όμως μέσα στους αιώνες είχε αλλάξει μορφή και εποχή και που, στη Βιβλική εκδοχή του 18ου αιώνα, … δεν τους περιλάμβανε πια. Έτσι, τα αποσπάσματα που αφορούσαν στον Άθελσταν πήραν κυρίαρχη θέση και ο ρόλος του ηγεμόνα προβλήθηκε ιδιαίτερα, με στόχο να επιβεβαιωθεί η αγγλοσαξονική καταγωγή του Τεκτονισμού.

Το 1838, είκοσι πέντε χρόνια μετά την ίδρυση της Ηνωμένης Μεγάλης Στοάς και εκατόν είκοσι από την ίδρυση του σύγχρονου Τεκτονισμού, ο Halliwell ανακάλυψε και παρουσίασε το Regius Poem.

Πρόκειται για έμμετρο κείμενο του 1390, στο οποίο επιβεβαιώνεται μεν η αρχαιότητα της παράδοσης του Άθελσταν, ταυτόχρονα όμως μαρτυρείται πλέον και γραπτά η αρχαιότητα της – μόνο προφορικής ως τότε – παράδοσης γύρω από τον Ευκλείδη.

Γιατί το Regius Poem είναι σημαντικό; Επειδή με αυτό επιβεβαιώνεται ότι από τον 14ο αιώνα οι τότε Τέκτονες ρητά θεωρούσαν τον Ευκλείδη θεμελιωτή του Τεκτονισμού, αλλά επίσης επειδή περιέχει τη μαρτυρία ότι τα κύρια σημεία του βαθμού του Εταίρου οριζονταν ήδη από εκείνη την εποχή. Και στο σημείο αυτό θα πρέπει να πάρουμε υπόψη μας ότι αυτός ο βαθμός, που ονομάζεται και διεθνώς από πολλούς Τέκτονες Ελληνικός Βαθμός, ήταν ο μοναδικός «εν χρήσει» βαθμός για αρκετούς αιώνες και μάλιστα, πριν το 1717. Ο Μαθητής αναγνωρίζεται ως ιδιαίτερος βαθμός μόλις στις αρχές του 17ου αιώνα, ενώ ο Διδάσκαλος (Master Mason) διαφοροποιείται σαφώς ως βαθμός από τον Σεβάσμιο Στοάς (Master of a Lodge) στα τέλη του 17ου αιώνα και στις αρχές του 18ου αιώνα. Αξίζει δε να προσέξουμε ότι σήμερα διεθνώς Σεβάσμιος (Master of a Lodge ή Worshipfull Master) ονομάζεται ο προεδρεύων στις εργασίες κάθε τεκτονικού εργαστηρίου ή Στοάς, όπως συνήθως αποκαλείται. Και αυτές οι τρεις βαθμίδες – του Μαθητού,του Εταίρου και του Δασκάλου – αποτελούν από τον 18ο αιώνα ως τις μέρες μας τη βασική διάρθρωση της ουσιαστικής και τυπικής ιεραρχίας, εμπεριέχοντας ταυτόγχρονα και τη βασική διδασκαλία του συστήματος που ονομάζεται Ελευθεροτεκτονισμός.

Από τον 18ο αιώνα και μετά, έχουν γραφτεί πολυάριθμα κείμενα που τονίζουν την αγγλοσαξονική καταγωγή του Τεκτονισμού και την ίδρυσή του το 1717 συνδέοντάς την ευθέως με τον θρύλο του Άθελσταν, ενώ ελάχιστες αναφορές γίνονται στον Ευκλείδη. Ο μύθος του παρουσιάζεται εκτεταμένα κυρίως σε κείμενα του 16ου αιώνα και 17ου αιώνα και «εμπλουτισμένος» με στοιχεία Βιβλικά.

Όποιος όμως απλώς διαβάσει προσεκτικά κλασικά κείμενα Τεκτόνων συγγραφέων, όπως του Mackey, του Waite ή του Pike, δεν μπορεί παρά να παρατηρήσει την προσοχή και τον σεβασμό με τα οποία περιβάλλουν όποιο ελληνικό στοιχείο γνωρίζουν ότι σχετίζεται με τον Τεκτονισμό.

Ίσως γιατί αιώνες πριν καν καθιερωθεί η λέξη Freemason, ο Πλάτωνας στον Τίμαιο αποκαλεί τον Δημιουργό «Μέγα Αρχιτέκτονα του Σύμπαντος» που κατασκευάζει τον κόσμο με βάση τις αρχές του της Γεωμετρίας. Ίσως γιατί ο Πυθαγόρας καλύπτει τις ιδέες του με γεωμετρικούς όρους και μιλά για τους αριθμούς των οποίων η κατανόηση ισοδυναμεί με κυριαρχία επί της φύσεως. Και ίσως γιατί τελικά, όλα αυτά είναι στοιχεία που επιβεβαιώνουν την πεποίθηση των σκαπανέων του Φιλοσοφικού Τεκτονισμού, δηλαδή των Σκωτικών Στοών, ότι συνεχίζουν την παράδοση των Αρχαίων Μυστηρίων.

Σε ένα «σύστημα» με μακροβιότητα και άρτια οργάνωση όπως ο Τεκτονισμός, μέσα στο οποίο μάλιστα όπως είναι γνωστό έχουν αφομοιωθεί ποικίλες παραδόσεις διαφορετικών προελεύσεων, είναι παρακινδυνευμένο- αν όχι παράλογο- να ισχυριστεί κανείς ότι γνωρίζει τη μια και μόνη παράδοση που αποτελεί τη «μητέρα» όλων. Αν όμως εμείς οι ίδιοι, ως Έλληνες Τέκτονες, δεν έρθουμε σε επαφή με τα σημεία εκείνα της παράδοσης του Τεκτονισμού που συνδέονται με την Ελλάδα, είναι σίγουρο πως κανείς άλλος δε θα το κάνει, τουλάχιστον όχι το ίδιο φιλόπονα και καλόπιστα.

Οδηγούμαστε σε αυτές τις σκέψεις από το Regius Poem.

Ελάχιστες πλήρεις εκδόσεις του υπάρχουν στη διεθνή βιβλιογραφία, αν και πολλοί το μνημονεύουν συχνά, αλλά μόνο αποσπασματικά και ως αφορμή για να εξάγουν τα δικά τους συμπεράσματα. Τέτοια έκδοση και ικανοποιητική μετάφρασή του υπάρχει στο προαναφερόμενο βιβλίο, που συνιστάται να μελετηθεί. Το Regius Poem είναι εύγλωττο, σαφές και πλούσιο από μόνο του.

Συναφώς παρατίθεται μια σειρά ιστορικών γεγονότων προ του 1717 που σχετίζονται άμεσα με τον Τεκτονισμό, για να τεκμηριωθεί κατά το δυνατόν το ότι στην παραπάνω ημερομηνία συνέβη βεβαίως ένα αποφασιστικό για τον σύγχρονο Τεκτονισμό γεγονός, όμως σε καμία περίπτωση δεν υπήρξε παρθενογένεση. Είναι επίσης, απαραίτητο για να γίνει κατανοητό πως αν σύρθεί το πέπλο της αίγλης που τυλίγει το 1717, ανακαλύπτεται μια ενδιαφέρουσα σειρά προσωπικοτήτων και γεγονότων που οδηγούν σε μία αναδρομή μέσα στον χρόνο, απροσδιορίστου τέρματος. Επίσης, χρήσιμος είναι ένας κατάλογος των Αρχαίων Χειρογράφων, ταξινομημένων ανά αιώνα και με λίγα στοιχεία για το καθένα από αυτά, μαζί με μια μικρή έστω, παρουσίαση του Naymous Graecus, «πατέρα» του Θεωρητικού Τεκτονισμού και σχεδόν άγνωστου στην Ελλάδα.

Τα στοιχεία που αναφέρονται εδώ, αντλήθηκαν από τεκτονικά χειρόγραφα του 15ου, 16ου και 17ου αιώνα, με προσπάθεια αποφυγής και πλατειασμών και ιδεοληπτικών εμμονών και προσωπικών θέσεων. Η δύναμη των αληθινών στοιχείων είναι τέτοια που δεν έχει ανάγκη από νέες απόψεις, αλλά από ενδιαφέρον για έρευνα.

Μυστικο!

Το δικό μας Τεκτονικό αμετάδοτο Μυστικό!
Στην Στοά δεν πάμε για την ομιλία. Η ομιλία μπορεί να πραγματοποιηθεί οπουδήποτε. Στην Στοά μας πηγαίνουμε για το ανεπανάληπτο και σημαντικότατο Τυπικό που μας ενώνει κραδασμικά με το Εγρηγορός του Τάγματος. Συντονισμένοι κραδασμικά μετά το άνοιγμα των εργασιών, θα ακούσουμε την ομιλία καρδιακά και όχι διανοητικά. Θα «ακούσουμε» πίσω από τις λέξεις. θα χρησιμοποιήσουμε την συνειδητή ακρόαση και όχι την βιολογική. Η «συνειδητή» ακρόαση, η καρδιακή είσπραξη της ομιλίας είναι αυτή που θα μας αφήσει ανεξίτηλα σημάδια για διαλογισμό και προβληματισμό, όχι στα αυτιά μας αλλά στον εσωτερικό μας κόσμο. Το Τυπικό φτιάχτηκε για να μας δώσει την μυητική εκείνη σύνδεση που μας είναι απαραίτητη για να επικοινωνήσουμε με τον Ανώτερό μας εαυτό. Οποιαδήποτε διαλογική συζήτηση εντός της Στοάς θα «κατέβαζε» τον κραδασμό σε επίπεδα σεμιναριακής σχολής, πνευματικού συλλόγου και φιλολογικού σωματείου. Το Τυπικό όμως είναι κάτι έξω και πολύ πάνω από όλα αυτά τα πολύ χρήσιμα κατά τα άλλα... Επηρεασμένοι από την επίδραση του Τυπικού (αυτός είναι και ο σκοπός του) ακούμε συνειδητά και πνευματικά και όχι βιολογικά.
Και τότε δημιουργούμε το δικό μας Τεκτονικό αμετάδοτο Μυστικό!

ΠΟΙΗΜΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ (ΑΔΕΛΦΟΥΣ)

Δεν μπορώ να σου δώσω λύσεις
για όλα τα προβλήματα της ζωής σου.
Ούτε έχω απαντήσεις
για τις αμφιβολίες και τους φόβους σου.
Όμως μπορώ να σ’ ακούσω
και να τα μοιραστώ μαζί σου.
Δεν μπορώ ν’ αλλάξω
το παρελθόν ή το μέλλον σου.
Όμως όταν με χρειάζεσαι
θα είμαι εκεί μαζί σου.
Δεν μπορώ να αποτρέψω τα παραπατήματα σου.
Μόνο μπορώ να σου προσφέρω το χέρι μου
να κρατηθείς και να μη πέσεις.
Οι χαρές σου, οι θρίαμβοι και οι επιτυχίες
σου δεν είναι δικές μου.
Όμως ειλικρινά απολαμβάνω
να σε βλέπω ευτυχισμένο.
Δεν κρίνω τις αποφάσεις
που παίρνεις στη ζωή σου.
Αρκούμαι να σε στηρίξω να σου δώσω κουράγιο
και να σε βοηθήσω αν μου το ζητήσεις.
Δεν μπορώ να περιορίσω μέσα σε όρια
αυτά που πρέπει να πραγματοποιήσεις,
Όμως θα σου προσφέρω τον ελεύθερο χώρο
που χρειάζεσαι για να μεγαλουργήσεις.
Δεν μπορώ να αποτρέψω τις οδύνες σου
όταν κάποιες θλίψεις
σου σκίζουν την καρδιά,
Όμως μπορώ να κλάψω μαζί σου
Και να μαζέψω τα κομμάτια
Για να τη φτιάξουμε ξανά πιο δυνατή.
Δεν μπορώ να σου πω ποιος είσαι
ούτε ποιος πρέπει να γίνεις.
Μόνο μπορώ
να σ΄ αγαπώ όπως είσαι
Και να είμαι φίλος σου.
Αυτές τις μέρες σκεφτόμουν
τους φίλους μου και τις φίλες μου,
δεν ήσουν πάνω
ή κάτω ή στη μέση.
Δεν ήσουν πρώτος
ούτε τελευταίος στη λίστα.
Δεν ήσουν το νούμερο ένα ούτε το τελευταίο.
Να κοιμάσαι ευτυχισμένος.
Να εκπέμπεις αγάπη.
Να ξέρεις ότι είμαστε εδώ περαστικοί.
Ας βελτιώσουμε τις σχέσεις μας.
Να αρπάζουμε
τις ευκαιρίες.
Να ακούμε την καρδιά μας.
Να εκτιμούμε τη ζωή.
Πάντως δεν έχω την αξίωση να είμαι
ο πρώτος
ο δεύτερος
ή ο τρίτος
στη λίστα σου.
Μου αρκεί που με θέλεις σαν φίλο.
Ευχαριστώ που είμαι.


J. L. Borges